Leita ķ fréttum mbl.is

Bloggfęrslur mįnašarins, desember 2008

Viš erum meš rķkisįbyrgš

Ég er hluti af félagsskap ungra manna, um 20 manna hóp sem hefur m.a. žann tilgang aš hittast reglulega og fręšast um hinar żmsu hlišar samfélagsins, lęra af hvorum öšrum og umfram allt vķkka sjóndeildarhringinn. Viš höfum fariš ķ heimsóknir til żmissa fyrirtękja og stofnana og jafnframt fengiš ķ heimsókn til okkar fjölda einstaklinga, s.s. rithöfunda, fręšimenn og meinta višskiptasnillinga.

Į fundi okkar ķ gęrkvöldi fręddumst viš um togara nśtķmans og sjómannslķfiš į 21. öld. Viš skošušum togara sem er lķklega sį flottasti ķ ķslenska flotanum og einnig sį öflugasti og afkastamesti.  Žaš var margt sem kom mér į óvart ķ žeirri kynningu sem var ein af žeim fróšlegri og skemmtilegri sem viš höfum tekiš žįtt ķ. Skipstjórinn leiddi okkur ķ allan sannleikann um hvernig svona risastórt frystihśs virkaši śti į hafi, hvernig lķfi sjómannsins vęri hįttaš og ekki sķst um žęr gķfurlegu breytingar sem hafa oršiš į starfshįttum og lķfsskilyršum manna til sjós į undanförnum įrum. 

Fyrir um įri sķšan hlustušum viš į annan aflakóng. Hann kynnti fyrir okkur hina stórmerkilegu bankaśtrįs, śtgerš 21. aldarinnar į Ķslandi. Viš fengum höfšinglegar móttökur ķ nżjum höfušstöšvum bankans. Lešurstólarnir voru žęgilegri en mašur įtti aš venjast, snitturnar ķ betri kantinum og į bak viš glęrusjóv framkvęmdastjórans lį greinilega heil vinnuvika hjį kynningardeildinni. Lķnuritin hefšu sómaš sér vel ķ ramma upp į vegg, svo vel voru žau stķlfęrš og grķpandi.

Eftir aš hafa hlustaš į vel ęfša framsögu fengum viš tękifęri til aš spyrja. Einhver spurši hvaš žaš vęri eiginlega sem gerši aš aš verkum aš ķslenskum bönkum vegnaši svona vel ķ samanburši viš ašra banka, sérstaklega žar sem žeir gętu nś ekki beinlķnis stęrt sig af langri reynslu eša öšru sem venjulega telst vera grundvöllur aš samkeppnishęfni fyrirtękja. Svariš var aš hluta kunnuglegt, ž.e. viš ķslendingar vęrum svo fljótir aš hugsa og taka įkvaršanir, bošleišir vęru svo stuttar og įręšnin ķ višskiptum svo gķfurleg. En svo vęri lķka annaš sem gęfi ķslensku bönkunum töluvert forskot ķ samkeppninni, ž.e. hin ķslenska rķkisįbyrgš. Hśn vęri reyndar ekki į borši aš öllu leyti en ķ hinum alžjóšlega fjįrmįlaheimi vęri litiš svo į aš ķslenska rķkiš stęši aš fullu aš baki skuldbindingum ķslensku bankanna. 

Og žį spurši einn hvort aš vęri ekki kominn tķmi til aš ašskilja hinn hefšbundna bankarekstur hér į landi frį fjįrfestingabankastarfsemi žeirra, sérstaklega sem fram fęri aš mestu leyti utan landsteinanna. Framkvęmdastjórinn hélt nś ekki og minnti į fyrri orš sķn um rķkisįbyrgšina. Hann sagši eins og var aš į mešan samkeppnishęfni žeirra byggšist aš einhverju leyti į vęntri rķkisįbyrgš, žį gętu žeir ekki ašskiliš žessa tvo žętti. Meš öšrum oršum, ef žeir myndu flytja erlendu starfsemina śt śr landinu og stofna um hana erlenda banka, žį vęru žeir ekki lengur gjaldgengir į hinum harša markaši sem žeir žó töldu sig eiga erindi į. Žeir gįtu sem sagt ekki fariš ķ śtrįs nema meš stušningi ķslensku žjóšarinnar, ķslenskra skattgreišenda sem nś taka į sig auknar byršar og skert lķfsgęši til framtķšar.


Hvenęr veršur komiš nóg af Pétri Blöndal?

Reynir Ingibjartson sendi mér žessa grein. Hśn var send Fréttablašinu til birtingar fyrir nokkru en hefur greinilega ekki lent framarlega ķ forgangslista ritstjórans. Meš leyfi Reynis birti ég žvķ greinina hér.

----------------------

Žaš munu vera nęrri 30 įr sķšan ég heyrši fyrst ķ Pétri Blöndal alžingismanni į fundi um lķfeyrissjóši. Žį talaši hann af mikilli įkefš gegn sjóšamyndun ķ lķfeyrissjóšunum og ķ stašinn ętti aš taka upp gegnumstreymiskerfi, žar sem išgjöld vęru ķ samręmi viš lķfeyrisgjöld hverju sinni.  Ekki var žaš kerfi tekiš upp hjį almennu lķfeyrissjóšunum og nś žykir ķslenska lķfeyriskerfiš og sjóšamyndunin ķ žvķ aš mörgu leyti til fyrirmyndar.

Į įrinu 1983 var kreppa ķ hśsnęšismįlum į landi hér og žaš įr varš Sigtśnshópurinn til sem hagsmunahópur ķbśšaeigenda. Sama įr var einnig stofnaš fyrsta hśsnęšissamvinnufélagiš og hlaut nafniš Bśseti.  Nęstu įr voru mikil barįttuįr fyrir žessu hśsnęšisformi og einna fremstur ķ hópi andstęšingana var Pétur Blöndal. Hann skrifaši grimmar blašagreinar gegn Bśseta og hafši allt į hornum sér. Ķ dag lifa hśsnęšissamvinnufélög eins og Bśseti og Bśmenn góšu lķfi og eru bjargvęttir margra fjölskyldna ķ nśverandi įstandi.

Pétur Blöndal stofnaši į sķnum tķma fjįrmįlafyrirtękiš Kaupžing og alls kyns pappķrar fóru aš koma ķ staš gömlu sešlana. Til aš gera langa sögu stutta, žį er banki meš sama nafni nś kominn ķ eigu rķkisins og žar meš okkar allra landsmanna. Enginn veit hversu langan tķma tekur aš borga skuldahalann sem ašalega samanstóš af veršlausum pappķrum.

Kjörorš Péturs Blöndal hefur löngum veriš, aš allt fé žurfi aš eiga sér hirši. Ekki var linnt lįtum fyrr en sparisjóširnir flestir hverjir voru komnir śr höndum heimamanna og félagslegt eignarhald žeirra komiš į uppboš. Žaš vantaši hirši. 
Svo voru allt ķ einu gömul og gróin fyrirtęki farin aš ganga kaupum og sölum og enginn vissi lengur hver vęri eigandi žeirra eša hiršir. Į sķnum tķma žurfti ekki aš segja Borgfiršingum og Mżramönnum hver ętti sparisjóšinn. Hann var žeirra.  Nś veit enginn hver į hvaš ķ atvinnurekstri į Ķslandi og hiršisnafniš oršiš aš öfugmęli, hafi žaš einhvern tķmann veriš réttnefni.

Undanfarin įr höfum viš siglt undir fullum seglum kapitalismans og fjįrmagniš rįšiš stóru og smįu. Įsamt Hannesi Hólmsteini Gissurarsyni hefur Pétur Blöndal  veriš fremstur ķ stafni į žessari siglingu og ekki sparaš blessunaroršin.  Žegar viš öll stöndun nś ķ rśstum hins ķslenska kapitalisma, ęttu stżrimennirnir aš hafa hljótt um sig.

Nś žegar Amerikusiglingum er lokiš ķ bili og eina fęra leišin er til Evrópu, hrópar Pétur Blöndal enn og segir; siglum hvergi. Meš tilliti til framansagšs, vona ég aš Pétur Blöndal skrifi margar greinar og haldi margar ręšur gegn Evrópusambandinu.  Žaš eykur lķkurnar į žvķ aš viš nįum lendingu innan žess.

Reynir Ingibjartsson.
Höfundur starfar viš kortaśtgįfu.
 


Bjöggarnir

Ķ kjölfariš af hruninu vakna stórar spurningar sem viš sem žjóš žurfum naušsynlega aš fį svör viš.

Žjóšin var tekin meš ķ rśssibanareiš nokkurra einstaklinga, reyndar örfįrra. Ķ fremsta vagninum sįtu fešgarnir Björgólfur Thor og Björgólfur Gušmundsson fyrrum kjölfestueigendur ķ Landsbankanum og lykilmenn ķ hinni svoköllušu ķslensku śtrįs. Reyndar hafa žeir reynt aš hvķtžvo sig af žįtttöku ķ žvķ ęvintżri, m.a. meš žeim rökum aš umsvif žeirra séu og hafi alltaf veriš fyrst og fremst į erlendri grundu. En er žaš satt? Eru umsvif Baugs ekki lķka ašalega ķ Bretlandi, og er žaš eitthvaš skįrra fyrir ķslenska žjóš aš greiša skuldir vegna fjįrfestingaęvintżra žessara manna erlendis?

Mikiš męšir nś į ķslenskum fjölmišlum sem žurfa nś sem aldrei fyrr aš standa sig ķ stykkinu og leita svara viš žeim stóru spurningum sem brenna į žessari litlu žjóš. Žessari žjóš sem veit ekki hvaš geršist ķ raun, afhverju hśn er komin žangaš sem hśn er nś, nęrri gjaldžrota ķ fjölžęttum skilningi žess oršs.

En viš veršum aš byrja einhverstašar. Hvernig vęri til dęmis aš skoša hin raunverulegu umsvif Bjögganna, hvaš žeir įttu, hvaš žeir eiga og hvernig žeir skyldu viš sig rétt fyrir hruniš.
Byrjum į Samson. Žaš er eitt af žessum nöfnum sem viš höfum fengiš aš venjast į undanförnum įrum. Eftir aš hrun bankanna varš hluti af ķslenskum veruleika bįrust fréttir af žvķ aš Samson hefši fariš fram į greišslustöšvun. Eftir nokkurn tķma komu svo fréttir af žvķ aš félagiš hefši veriš tekiš til gjaldžrotaskipta. En hvaš var Samson?

Žaš er eins meš Samson og önnur ķslensk śtrįsarfyrirtęki aš žaš er ekki létt verk aš reyna aš finna śt śr žvķ hver į hvaš og hvenęr. Samson var upphaflega kaupandi aš hlut rķkisins ķ Landsbankanum en sķšar bęttust ķ eignasafn félagsins fjölmörg félög, m.a fasteignafélagiš Samson Properties ehf sem var umsvifamikiš félag į sviši fasteignakaupa, m.a. hér į landi. Samson Properties ehf var svo tekiš yfir af Novator Properties į žessu įri, en Novator Properties er samkvęmt mķnum heimildum skrįš į Kżpur. Viš yfirtökuna varš Samson Properties ehf. dótturfélag Novator Properties. Žaš félag er mjög umsvifamikiš į erlendum fasteignamarkaši og lķka ķslenskum. Félagiš er önnur af tveimur stęrstu einstöku eignum hins gjaldžrota félags Samson. 

En af hverju aš breyta Samson Properties ehf. ķ Novator Properties? Žegar fréttir bįrust af žessari breytingu, žar sem félag ķ eigu Bjögganna keypti félag ķ eigu Bjögganna, framkvęmdastjóri gamla félagsins geršist framkvęmdastjóri nżja félagsins, spurši ekki nokkur kjaftur neinna gangrżnna spurninga. Žaš spurši enginn hvaš stęši aš baki breytingunni, hvernig hśn kęmi śt fyrir land og žjóš.  Žaš spurši enginn afhverju hiš ķslenska félag var ķ skyndingu flutt śr landi.

Novator Properties er ekki ķslensk félag.  Žangaš runnu eignir hins ķslenska félags Samson Properties ehf, og žar liggur stór hluti eigna hins gjaldžrota Samson. Félagiš starfar samkvęmt reglum markašarins į Kżpur og žrįtt fyrir aš Samson sé gjaldžrota og eigi ekki fyrir skuldum (kröfur ķ bśiš eru vel į annaš hundraš milljaršar), žį rįša Bjöggarnir enn yfir félaginu. Žaš gera žeir ķ skjóli hagstęšra samžykkta hins Kżpverska félags, samžykkta sem žeir sömdu sjįlfir, vitandi aš hinn ķslenski fjįrmįlamarkašur rišaši til falls. Komu žeir mįlum žannig fyrir ķ hinu Kżpverska félagi aš meirihlutaeign Samson ķ félaginu fylgdu engin réttindi til aš stjórna félaginu, žar sem hlutabréfunum var skipt ķ tvo hluta, A og B. Žeir halda sjįlfir į A hlutabréfunum sem veita öll réttindi til aš stżra félaginu, en B hlutabréfum var komiš fyrir ķ Samson.

Ķ Samson eru lķka hlutabréf ķ móšurfélagi XL leisure group sem fór ķ žrot fyrr į įrinu. Žaš er ekki lķklegt aš žau hlutabréf séu einhvers virši ķ dag en ķ Samson var lķka skilin eftir įbyrgšin góša sem žeir fešgar tóku į sig fyrir Eimskip vegna skulda XL. Žaš voru žvķ ekki fešgarnir sem voru svo fórnfśsir menn létu lķta śt fyrir, heldur hin litla ķslenska žjóš.

Gjalžrot Samson er stašreynd. Skuldirnar teljast töluvert meiri en eignirnar. Samson skuldaši śt um allar trissur en mest skuldaši félagiš žó Landsbanka Ķslands, bankanum sem nś er aftur kominn ķ hendur žjóšarinnar. Stór hluti skulda Samson var vegna skuldabréfaśtgįfu. Žau skuldabréf voru įberandi ķ peningamarkašssjóšum Landabankans og ķ eigu ķslenskra lķfeyrissjóša.  Žaš er tapaš fé.

Merkilegt nokk, žó svo aš ķslenskir sparifjįreigendur sem voru raunverulega platašir til aš setja sparisféš sitt inn ķ skuldabréfasjóšina ķ Landsbankanum, žį viršist lķtiš geta haggaš fjįrmįlaveldi Bjögganna. Žeir voru greinilega svo vel undirbśnir undir falliš aš žeir rįša jafnvel enn yfir eignum hins gjaldžrota Samson. Skuldirnar eru hins vegar eitthvaš sem okkur er fališ aš finna śt śr.


Hvernig sparisjóširnir uršu aš markašsvöru

Žaš geršist rétt eftir sķšustu aldamót, žegar sparisjóšir höfšu veriš starfręktir meš miklum sóma į Ķslandi ķ yfir heila öld aš žįverandi višskiptarįšherra Valgeršur Sverrisdóttir stóš frami fyrir žvķ verkefni aš endurnżja löggjöf um starfsemi fjįrmįlafyrirtękja į Ķslandi. Žį höfšu heyrst raddir sem sögšu aš sparisjóširnir vęru gamaldags, žį ętti enginn og žvķ ęttu žeir ekki rétt į sér ķ hinu nżja markašssamfélagi sem ķslensk stjórnvöld voru langt komin meš aš bśa til. Pétur Blöndal fór žar fremstur ķ flokki og fór mikinn ķ barįttu sinni fyrir žvķ aš stofnfjįreigendum yrši fęršir sparisjóširnir til eignar. Pétur var sjįlfur stofnfjįreigandi, auk žess sem hann var ķ vinnu hjį Bśnašarbankanum og hafši žaš eina verkefni aš koma ķ framkvęmd yfirtöku bankans į SPRON. Į sama tķma sat Pétur į Alžingi žar sem hann įtti aš gęta almannahagsmuna. Eftir į er óhętt aš segja aš Pétur hafi ķ žessu mįli fyrst og sķšast barist fyrir žröngum sérhagsmunum. Žaš er umhugsunarefni fyrir ķslenska žjóš hvernig slķkt gat gerst og žaš beint fyrir framan nefiš į okkur. Forseti žingsins gaf ekkert fyrir gagnrżni į störf Péturs, heldur žvert į móti veitti honum sérstakt hęfisvottorš ķ mįlinu. Forseti žingsins var fręndi Péturs, Halldór Blöndal.

En Valgeršur stóš frami fyrir žvķ verkefni aš koma ķ veg fyrir aš sparisjóširnir yršu undir ķ barįttunni viš Pétur og félaga og tryggja aš tilveru žeirra vęri ekki ógnaš. Hśn žurfti žar aš berjast viš sterk öfl fjįrmįlalķfsins sem fengu stöšuga glżju ķ augun vegna allra žeirra fjįrmuna sem sjóširnir bjuggu yfir. Višskiptarįš gekk ķ liš meš sķnum mönnum og birti fjöldan allan af ritum og ręšum sem fjöllušu um žaš hvernig žjóšarhag yrši best borgiš meš žvķ aš leggja nišur gamaldags sparisjóšakerfi og innlima žęr eignir sem žar voru ķ hina nżeinkavęddu banka. Į žessum įrum var žaš ekki til sišs aš ķslensk stjórnvöld fęru gegn skošunum Višskiptarįšs og žvķ var Valgeršur ķ nokkrum vanda. Hśn var Framsóknarkona af eldri geršinni, samvinnuhugsjónin henni ķ blóš borin og sparisjóširnir voru aš vissu leyti af žeim toga.

Valgeršur gat ekki tekiš įkvöršun sem var ekki fjįrmįlaheiminum og Pétri žóknanleg, hśn gat ekki slegiš um sparisjóšina žį skjaldborg sem žörf var į meš žvķ aš skera śr um aš stofnfjįreigendum vęri ekki heimilt aš selja hluti sķna į yfirverši. Meš žvķ hefši hśn komiš ķ veg fyrir žaš sem sķšar geršist. Žess ķ staš fór hśn žess į leit viš Pįl Hreinsson žįverandi kennara viš lagadeild Hįskóla Ķslands aš hann semdi lögfręšiįlit, žar sem fjallaš yrši um stöšu stofnfjįreigenda og žeirri spurningu svaraš hvort žeim vęri heimilt aš selja hluti sķna į frjįlsum markaši. Pįll varš viš beišni Valgeršar og skilaši henni nišurstöšu sem var fjįrmįlaheiminum aš skapi. Pįll komst aš žeirri einkennilegu nišurstöšu aš žaš strķddi gegn eignarréttarįkvęšum stjórnarskrįrinnar aš setja hömlur į frjįlsa sölu stofnfjįrhluta ķ sparisjóšum. Aš žessari nišurstöšu komst Pįll žrįtt fyrir aš stofnfjįreigendurnir hefšu aldrei greitt fyrir hluti sķna meš žaš ķ huga aš žeim fylgdu slķk réttindi, žrįtt fyrir aš samžykktir sjóšanna kvęšu skżrt į um aš stofnfjįreign fylgdi engin bein eignarréttindi yfir sparisjóšunum, žrįtt fyrir aš um vęri aš ręša aldargamlar stofnanir sem alla tķš hefšu veriš reknar sem sjįlfseignarstofnanir ķ eigu almennings. Pįll lagši ofurįherslu į eignarréttindi einstaklinga umfram eignarréttindi almennings, lķkt og žau ęttu ekki undir neinum kringumstęšum rétt į sér. Ķ įliti hans fólst sterk pólitķsk rétthugsun ķ anda žeirrar stefnu sem žįverandi stjórnarherrar vildu innleiša ķ ķslenskt samfélag.

Į grundvelli žessa umdeilda įlits var lögum um fjįrmįlafyrirtęki breytt og ķ fyrsta sinn ķ yfir hundraš įra sögu sparisjóšanna var tilveru žeirra raunverulega ógnaš aš hįlfu löggjafans. Ekki var leitaš til neinna annarra en Pįls eftir įlitsgerš vegna žessa mįls og nęr allir sem komu aš gerš frumvarpsins byggšu starf sitt į nišurstöšum Pįls. Žaš voru reyndar örfįir žingmenn sem bentu į aš įlitsgeršin vęri byggš į vafasömum forsendum og frįleitt vęri aš ętla aš byggja heildarendurskošun svo mikilvęgrar löggjafar į žvķ einu saman. Į mešal žeirra sem voru ķ žeim fįmenna hópi voru žeir Gušmundur Įrni Stefįnsson og Ögmundur Jónasson.

Og nś į aš rannsaka hruniš, ašdraganda žess aš ķslensku samfélagi var stefnt ķ žann voša sem viš höfum nś fengiš aš upplifa forsmekinn af. Nś į aš rannsaka hvernig žaš gat gerst aš hér fengju sjónarmiš gręšgši og žröngra sérhagsmuna aš ryšja burt allri samfélagslegri hugsun, žar sem öll įhersla var lögš į mikilvęgi eignarrétt einstaklinga yfir samfélagslegum eignum. Og sį sem er valinn til aš stżra žeirri mikilvęgu skošun er enginn annar en Pįll Hreinsson.

Gangi žér vel Pįll.


Framsaga į borgarafundi

Ég var bešinn um aš koma og vera meš framsögu į borgarafundi sem haldinn var ķ kvöld. Fundurinn var vel sóttur, fullt śt śr dyrum og įhugaveršar umręšur sem sköpušust. Fólkiš sem stendur aš žessum fundum į mikiš hrós skiliš, žarna hefur skapast vettvangur fyrir breišan hóps fólks til aš skiptast į skošunum, velta upp hugmyndum og leita aš leišum til aš bęta samfélagiš sem viš bśum ķ.

Umręšuefni kvöldsins var višskiptalķfiš og hin margumtalaša spilling į žeim vettvangi. Óli Björn Kįrason hafši žar lķka framsögu og fjallaši m.a. um FL group og żmislegt annaš sem hann hefur veriš aš skoša aš undanförnu. Į fundinum bošaši hann śtgįfu bókar sem mér skyldist aš ętti aš fjalla um hiš meinta įstarsambands višskiptalķfsins og stjórnmįlanna į undanförnum įrum. Žaš veršur įn efa įhugaverš lesning.

Ķ framsögu minni fór ég um nokkuš vķšan völl en ég fjallaši m.a. um sparisjóšina, stefnu stjórnvalda ķ mótun lagaumhverfis ķ višskiptalķfinu, hugmyndina um aš višskiptalķfiš ętti sjįlft aš setja sér reglur og hlutverk stofnana eins og Višskiptarįšs ķ mótun žeirra hugmynda. Ég fjallaši lķka um įhrif einstakra stjórnmįlamanna, sem stundum vissu ekki alveg hvort žeir vęru aš vinna fyrir žjóšina eša sjįlfa sig. Ég fjallaši lķka um žaš sem mikiš hefur veriš rętt um aš undanförnu, hiš löglega en sišlausa. Ég held žvķ fram aš žar eigi višskiptalķfiš kannski ekki mesta sökina, žar hafi stjórnmįlamenn fariš fremstir ķ flokki og gefiš tóninn śt ķ samfélagiš, lķka til višskiptalķfsins.

Hér mį nįlgast framsögu mķna ķ heild sinni.


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Skošanir Višskiptarįšs

Ég męli meš žvķ aš fólk lesi hiš fróšlega rit Skošun Višskiptarįšs sem Višskiptarįš hefur gefiš śt af mikilli eljusemi undanfarin įr.

Ef einhver er aš velkjast ķ vafa um hvernig žaš gat gerst aš ķslenskt žjóšfélag žróašist ķ žįtt sem žaš gerši, meš žeim afleišingum sem viš okkur blasa, žį eru žessi stuttu rit mikill happafengur. Ķ žeim eru uppskriftirnar aš hruninu, sį leišarvķsir sem ķslensk stjórnvöld hafa fariš eftir į undanförnum įrum viš mótun ķslensks samfélags.

Hér eru nokkrir gullmolar fyrir žį sem nenna ekki aš lesa allt fagnašarerindiš.

Röksemdir gegn opinberri reglusetningu og eftirliti į fjįrmagnsmarkaši eru meira sannfęrandi en röksemdir meš slķkum opinberum afskiptum. Miklu skynsamlegra vęri aš lįta markašsašilum žaš eftir aš setja sér eigin reglur og framfylgja žeim.....

Hlutafélagaformiš hefur sżnt yfirburši sķna gagnvart öšrum félagaformum og leikreglur žess eru žekktar. Žaš er žvķ farsęlast aš žetta form verši rįšandi fyrirkomulag ķ sem flestum tilfellum. Mörg af fyrrgreindum vandamįlum mį leysa meš žvķ aš breyta sjóšum [sparisjóšum] śr sjįlfseignarstofnunum ķ hlutafélög......

Bankarnir bjóša nś žegar alla žį žjónustu sem Ķbśšalįnasjóšur veitir og ekki er įstęša til aš ętla annaš en aš žeir sinni višskiptavinum sķnum jafn vel hvar sem er į landinu......

Umbętur į skattkerfinu hafa veriš einn helsti hvati efnahagslegra framfara į Ķslandi sķšastlišinn įratug. Lękkun į tekjuskatti fyrirtękja og breytingar į fyrirkomulagi skattlagningar fjįrmagnstekna hafa żtt undir vöxt ķslenskra fyrirtękja sem į sér enga hlišstęšu ķ sögu landsins. Žessi žróun hefur gagnast fjįrmagnseigendum en ekki sķšur launžegum......

Starfsįri Alžingis lauk 3. jśnķ sķšastlišin og höfšu žį 119 frumvörp, af žeim 234 sem lögš voru fram, oršiš aš lögum. Athugun Višskiptarįšs sżnir aš Alžingi fór ķ 90% tilfella aš hluta eša öllu leyti eftir tilmęlum rįšsins. Žaš var žvķ ašeins ķ 9 tilfellum sem Alžingi komst aš gagnstęšri nišurstöšu.....


Ętlar rįšherra aš lįta blekkja sig?

Ég var ķ gęr bošašur į fund meš mönnum sem vilja stofna samtök til aš styšja viš enduruppbyggingu sparisjóšakerfisins hér į landi. Žeir eru lķklega ekki einir um aš finna fyrir skorti į heišarlegum og traustum fjįrmįlastofnunum sem reknar eru meš hagsmuni samfélagsins aš leišarljósi. Slķkum stofnunum hefur markvisst veriš rutt śr vegi į undanförnum įrum og samfélagslegar eignir žeirra veriš fęršar nokkrum einstaklingum įn endurgjalds

Margar hugmyndir voru ręddar, m.a. hvort žaš vęri hęgt aš bjarga einhverju af žvķ sem er eftir af gamla sparisjóšakerfinu, eša hvort žaš vęri einfaldara aš stofna nżja sjóši. Žaš liggur fyrir aš stórum hluta kerfisins hefur nś žegar veriš fórnaš , sjóšunum veriš breytt ķ hlutafélög og žau skuldsett ķ samręmi viš žaš. Slķkar stofnanir eru ekki góšur grundvöllur nżrra sparisjóša, enda bśiš aš breyta ešli žeirra og uppbyggingu žaš mikiš aš žaš vęri lķklega einfaldara aš stofna nżja sjóši. Ķ raun er frįleitt aš žessar stofnanir sem gengiš hafa ķ gegnum slķk umbreytingaferli fįi aš nota sparisjóšaheitiš įfram, žar er gloppa ķ lögunum sem veršur aš stoppa ķ strax.

Rįšherra bankamįla hlżtur aš sjį ķ gegnum žaš leikrit sem nś hefur veriš sett upp af stjórnendum BYR, SPKEF og SPRON, žar sem žvķ er haldiš fram aš sameining žeirra sé lišur ķ einhverskonar ašgerš til bjargar sparisjóšunum ķ landinu. SPRON er ekki lengur sparisjóšur, BYR er į sķšustu metrunum viš hlutafélagavęšingu og sameining žessara žriggja félaga myndi um leiš žżša aš SPKEF yrši rennt innķ sameiginlegt hlutafélag. Śtkoma slķkrar sameiningar yrši žvķ ekki einn sterkur sparisjóšur, heldur žvert į móti veikbyggšur višskiptabanki į grunni žriggja fyrrverandi sparisjóša.

Meš žetta ķ huga er athyglisvert aš lesa yfirlżsingar stjórnenda sjóšanna sem žeir sendu fjölmišlum ķ tengslum viš undirritun viljayfirlżsingar žeirra um sameiningu žann 4. desember sl. Žar var t.d. haft oršrétt eftir  sparisjóšsstjóra SPKEF :

"Sparisjóšurinn er jįkvęšur fyrir sameiningarvišręšunum. Žessir žrķr sparisjóšir eiga hvaš mesta samleiš og gangi sameiningin eftir veršur til sterk eining ķ sparisjóšafjölskyldunni öllum sparisjóšum til hagsbóta. Į žessum erfišu tķmum sem framundan eru, žį mun sameinašur sterkur sparisjóšur mynda tryggan rekstrargrundvöll og skapa traust višskiptavina og annarra hagsmunaašila. Sameinašur sparisjóšur mun įfram žjónusta sitt starfssvęši į öflugan hįtt og ķ góšum tengslum viš samfélagiš. Sameining sjóšanna mun leggja grunninn aš framtķš sparisjóša į Ķslandi."

Vissulega hugljśf orš – en um leiš algjör skortur į trśveršugleika.


Sömu menn - sömu ašferšir

Žegar hópur manna yfirtók Sparisjóš Hafnarfjaršar į sķnum tķma meš žvķ aš kaupa stofnfé af fįmennum hópi stofnfjįreigenda į yfirverši , hóf Fjįrmįlaeftirlitiš skošun į mįlefnum sjóšsins og ķ kjölfariš lagšist efnahagsbrotadeild rķkislögreglustjóra ķ vķštęka rannsókn į meintri ólöglegri yfirtöku. Fór embęttiš m.a. fram į aš bankaleynd yrši aflétt af fęrslum af bankareikningum tveggja nafngreindra manna ķ Landsbankanum. Sagši Jón H. Snorrason, yfirmašur efnahagsbrotadeildar rķkislögreglustjóra viš žaš tilefni aš rannsóknin vęri mjög višamikil og fjöldi manna hafi veriš yfirheyršur. Kom mešal annars ķ ljós aš yfirtakan var fjįrmögnuš af dótturfélagi Baugs, A. Holding, sem lagši fram 1,9 milljarša til kaupanna. Hver stofnfjįrhlutur, sem fram til žessa tķma hafši veriš metin į 150-200 žśsund krónur var keyptur į tępar 50 milljónir.

Fyrrgreind rannsókn hófst įriš 2005 en įriš 2007 vķsaši hérašsdómur mįlinu frį, į žeirri forsendu aš į mešan mįliš hafi veriš til rannsóknar hafi Sparisjóšur Hafnarfjaršar veriš sameinašur öšrum sparisjóši, ž.e. Sparisjóši Vélstjóra. Fjįrmįlaeftirlitiš, sem var ašili aš mįlhöfšuninni hafši žį samžykkt samrunann įn athugasemda. Mįliš, sem höfšaš var gegn 7 manna hópi stofnfjįreigenda, var žvķ falliš um sjįlft sig, enda Sparisjóšurinn ekki lengur til ķ žeirri mynd sem hann var.

Žannig mį segja aš Fjįrmįlaeftirlitiš, hin opinbera eftirlitsstofnun sem įtti aš tryggja aš yfirtökuvarnir sparisjóšsins héldu, hafi sjįlf oršiš til žess valdandi aš įšurnefndir fjįrfestar nįšu markmišum sķnum.

Og nś endurtekur sagan sig.

Sķšastlišiš vor įkvaš stjórn BYR aš breyta sjóšnum ķ hlutafélag. Žegar slķkt er gert skal samkvęmt lögum stofna sjįlfseignarstofnun sem halda skal utan um žann hluta eiginfjįr sjóšsins sem ekki tilheyrir stofnfjįreigendum. Ef fyllsta sanngirnis hefši veriš gętt og tekiš hefši veriš miš af žeim eiginfjįrstofni sem ķ sjóšnum var įriš 2007, žar sem skipting eiginfjįr į milli stofnfjįreigenda og eignar almennings ķ sjóšnum endurspeglaši ķ raun framlag žessara tveggja ašila til sjóšsins og įvöxtun žess fjįr ķ gegnum tķšina, žį hefšu stofnfjįreigendur fengiš rśm 1% hlutafjįr ķ sinn hlut og tęp 99% hefšu runniš inn ķ sjįlfseignarstofnunina. Meš ótrślegum hętti tókst stofnfjįreigendunum hins vegar aš koma žvķ žannig fyrir aš skiptingin var allt önnur. Samkvęmt įkvöršun stjórnar BYR var skiptingin įkvešin 93,5% ķ hlut stofnfjįreigenda en 6,5% ķ hlut sjįlfseignarstofnunarinnar. Hvernig žaš getur stašist er aušvitaš erfitt aš ķmynda sér, enda er ekki meš neinu móti hęgt aš halda žvķ fram aš stofnfjįreigendurnir (sem ķ ofan į lag greiddu sér 13,5 milljarša ķ arš ķ aprķl sl), hafi įtt eitthvaš tilkall til svo stórs eignarhlutar ķ sjóšnum.

Og nś, žegar góšęrinu er lokiš og menn eru farnir aš lesa fréttir af slķkum gjörningum meš ögn gagnrżnni hętti en tķškast hefur hér į landi sķšustu įr, žį berast fréttir af žvķ aš BYR ętli aš sameinast tveimur nęrri gjaldžrota sparisjóšum, ž.e. SPKEF og SPRON. Og viti menn, sameiningin į aš verša gengin ķ gegn fyrir įramót, - eftir einungis nokkra daga.

Ķ ljósi sögunnar og fyrri atburša, hvarflar žaš óneytanlega aš manni aš nś eigi aš leika sama leikinn aftur. Ég hef bent į aš žessi skipting geti ekki stašist, žetta sé ķ raun žjófnašur į fjįrmunum sem almenningur į. Sķšast žegar į žaš var bent rankaši Fjįrmįlaeftirlitiš seint og illa viš sér og žessir sömu menn og nś ętla aš skammta sjįlfum sér fjįrmuni aš eigin vild, vita aš žegar og ef einhver mun krefja žį skżringa, žį veršur žaš of seint. Žeir verša žį bśnir aš sameinast öšrum.

Ég vona bara aš nśverandi višskiptarįšherra lįti žetta mįl ekki sigla fram hjį sér. Hann er sį sem getur stigiš į bremsuna nśna og komiš ķ veg fyrir aš gróšafķklunum verši gefinn annar skammtur. Hann veršur aš skilja aš almenningur hefur ekki efni į aš fóšra žessa menn meš enn einni gjöfinni, sem ķ žessu tilfelli er uppį tugi milljarša.

Viš getum hins vegar veriš nokkuš örugg meš aš fjįrmįlarįšherrann okkar muni ekkert ašhafast ķ mįlefnum Byrs, a.m.k. ekki į žann hįtt aš žaš skaši į einhvern hįtt mįlstaš stofnfjįreigendanna. Hann er nefnilega hluti af žeim hópi sjįlfur, žó svo aš hann vilji ekki meina aš žaš sé mįl sem komi almenningi eitthvaš viš.


Ķslandsvinir

gggg

Putin og Gaddafi į góšum degi.

Sį fyrrnefndi ętlaši aš kaupa ķslensku žjóšina śtśr skuldafeninu. Engin hefur enn upplżst um hvaš hékk į žeirri spķtu.

Nafn žess sķšarnefnda kemur upp ķ tengslum viš kaup Siguršar Einarssonar į Kaupthing ķ Lśx.

Getur veriš aš žessir nżju Ķslandsvinir hafi ekki virkaš mjög vel į bresk yfirvöld?

Er žaš žaš sem Davķš meinar en vill ekki segja?


Skuldaskrķmslissparisjóšurinn SPYK

"Marrkmiš sameiningarinnar er aš styrkja sparisjóšina ķ žvķ erfiša efnahagsumhverfi sem framundan er og stušla aš aukinni hagręšingu ķ ķslensku fjįrmįlakerfi. Meš samrunanum veršur til stęrri og öflugri eining, sem er vel ķ stakk bśin aš til takast į viš nż og krefjandi framtķšarverkefni. Sparisjóširnir hafa allir žrķr lagt rķka įherslu į persónulega og góša žjónustu til višskiptavina sinna og meš stęrri og öflugri einingu veršur hęgt aš efla žjónustu žeirra enn frekar" Blablabla........ Segir Gušmundur Hauksson forstjóri SPRON.

Gušmundur viršist hins vegar ekkert vera sérstaklega upptekin af žeirri stašreynd aš SPRON er ekki lengur sparisjóšur, a.m.k. ekki nema žį aš nafninu til og žvķ er žessi yfirlżsing hans og reyndar hinna forstjóranna sem allir tala ķ sömu įtt, ekki beinlinis til žess aš vekja mikla tiltrś į bošskap žeirra.

Hvaš hafa fyrirtęki oft veriš sameinuš undir žessum formerkjum, "aš skapa stęrri og öflugri einingu", "aš efla žjónustu" og žar fram eftir götunum. Afhverju segja menn ekki bara söguna eins og hśn er?

Žessir ašilar, allir žrķr, eiga žaš semeiginlegt aš stjórna fyrirtękjum sem höfšu alla burši til aš vera sterk og góš žjónustufyrirtęki ķ nęstu framtķš, alveg eins og žau hafa afrekaš aš gera ķ heila öld į undan. En hvaš geršist?

Į einhverjum tķmapuntki sannfęršist žjóšin og alžingi meš, um aš framtķšin snérist um stęršarhagkvęmni, um žaš aš sameina allt sem hęgt var aš sameina, og žaš sem var sem allra mikilvęgast žegar kom aš sparisjóšunum; aš gera žeim kleyft aš sękja sér aukiš eigiš fé. Meš öšrum oršum aš safna skuldum! Og žaš hafa žeir svo sannarlega gert.

Og nś žegar žessir ašilar hafa brennt sig į žvķ aš skuldasöfnunin var bara stutt og skemmtilegt partķ, žį er nęsta skref aš safna hręjunum saman og bśa til eitt stórt skuldaskrķmsli. Žaš er jś svo gott til aš efla žjónustu viš višskiptavini. Žaš skapar svo mikla nįnd į milli žeirra sem veita žjónustuna og žeirra sem hana žiggja. Žaš gerir fyrirtękin svo sveigjanleg og einföld ķ rekstri...Eša......?

Fyrir įri sķšan hefšu lķklega fįir lesiš žessa frétt og žeir sem hefšu gert žaš hefšu bara tekiš žvķ sem ķ henni stendur sem hverju öšru trśanlegu orši. Nś eru breyttir tķmar. Svona innatómt blašur eins og žaš sem hér er boriš į borš er ekki lengur bošlegt. Nś verša menn bara aš segja žaš sem žeir eru aš hugsa og hugsa betur um žaš sem žeir segja.

Bendi į fyrri pistla mķna um BYR.


mbl.is Samruni sparisjóša ķ įrslok
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Höfundur

Gunnar Axel Axelsson
Gunnar Axel Axelsson

Fæddur á Sólvangi í Hafnar-firði þann 3. apríl 1975.  Viðskiptafræðingur, faðir, eiginmaður og formaður Samfylkingarinnar í Hafnarfirði.

Email

Endilega notið tækifærið og setjið athugasemdir við einstaka færslur. Það eina sem ég geri kröfu um er að þær séu undir fullu og raunverulegu nafni.

Jan. 2019
S M Ž M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband