Leita ķ fréttum mbl.is

Bloggfęrslur mįnašarins, janśar 2009

Orsakir hrunsins śtskżršar į 1 mķnśtu

Hér segir dr. Hannes Footnote Gissurarson žjóšinni allan sannleikann į ašeins einni mķnśtu.

 

Žetta er bara hreinn og klįr gullmoli, hin gullna mķnśta ķ ķslensku sjónvarpi. Hannes slęr žarna algjörlega naglann į höfušiš. Žaš sem er žó öllu verra er aš hann er ekki aš fjalla um hruniš og orsakir žess, heldur er hann žarna aš kynna nišurstöšur rannsókna sinna og segja frį žvķ į hverju hiš ķslenska "efnahagsundur" byggšist. Žetta var ķ september įriš 2007.

Męli meš žvķ aš hśn verši sett inn ķ nįmskrį į öllum skólastigum og žaš verši skylda aš sżna hana minnst einu sinni į įri fyrir alla žjóšina. Žannig gętum viš tryggt aš žekkingin sem viš höfum öšlast nś af žessari bitru reynslu fęrist į milli kynslóša og varni žvķ aš börn okkar og barnabörn geri sömu mistökin og viš geršum.


Sešlabankinn ķ stjórnarandstöšu

Var aš glugga ķ Peningamįlin aš venju og verš nś aš segja aš žó svo aš nśverandi valdhafar žar hafi oft dansaš į lķnunni žį hef ég aldrei séš neitt žessu lķkt. Eins og ég skil rökstušning stjórnar bankans fyrr óbreyttum stżrivöxtum žį er hśn grundvallaratrišum žessi:

 

1.       Öll fagleg rök eru fyrir stżrivaxtalękkun

2.       En viš ętlum ekki aš lękka vegna žess aš IMF vill halda óbreyttum vöxtum į žeim forsendum aš stjórnmįlaįstandiš sé svo ótryggt

 

Annaš hvort er stjórn Sešlabankans aš hreinlega ljśga upp į framkvęmdarstjóra IMF, eša žį aš žeir eru gagngert aš gefa rįšleggingum žeirra meira vęgi en žęr eiga aš hafa.

 

Aš mķnu mati eiga ķslensk stjórnvöld aš krefjast žess aš IMF bregšist viš žessari ašgerš og oršum stjórnar SĶ įn tafar.

 

Nś žurfa ķslenskir fréttamenn lķka aš sżna hvaš ķ žeim bżr. Žeir hreinlega verša aš fį višbrögš framkvęmdastjórnar IMF viš oršum stjórnar Sešlabankans, og žaš strax. Annars eru žeir ekki aš sinna hlutverki sķnu.


Af hverju sprakk rķkisstjórnin?

hśn sprakk mešal annars vegna žess aš Sjįlfstęšisflokkurinn stóš ķ vegi fyrir žvķ: 

aš skipt vęri um stjórn ķ Sešlabanka og Fjįrmįlaeftirliti

aš fjįrmįlarįšherra vęri gert aš upplżsa um fjįrhagsleg tengsl sķn viš tiltekiš fjįrmįlafyrirtęki

aš fengnir yršu hlutlausir erlendir ašilar til aš leiša rannsókn bankahrunsins

aš stöšur bankastjóra rķkisbankanna yršu auglżstar

aš rįšuneytisstjóri ķ fjįrmįlarįšuneyti vęri lįtin svara fyrir višskipti sķn meš hlutabréf ķ Landsbankanum nokkrum dögum fyrir hruniš

aš leitaš yrši strax eftir ašstoš frį IMF

aš heilbrigš og naušsynleg umręša fęri fram um stöšu Ķslands ķ Evrópusamvinnunni

aš žegar loksins gafst raunverulegt tękifęri til aš endurskoša sjįvarśtvegsstefnuna, žį tilkynnti rįšherra Sjįlfstęšisflokksins um stóraukinn gjafakvóta, įn žess aš svo mikiš sem samstarfsflokknum vęri tilkynnt um mįliš.

og hśn sprakk lķka vegna žess aš Sjįlftęšisflokkurinn:

tók ekki ķ neinu undir žau sjónarmiš Samfylkingarinnar aš markvisst ętti aš styrkja žingiš ķ störfum sķnum og žar meš draga śr heljartökum framkvęmdavaldsins. Žvķ til marks mį geta žess aš ašeins eitt žingmannamįl fékk framgang ķ žinginu į starfstķma stjórnarinnar. Žaš mįl snéri aš gerš minnisvarša um Bobby Fisher.

lagši meiri įherslu į aš takmarka skatta į aušjöfra en aš tryggja stošir velferšarkerfisins

stóš fyrir "umbótum" ķ heilbrigšisžjónustunni sem gengu mešal annars śt į žaš aš leggja gjald į žį sem žurfa į sjśkrahśsinnlögn aš halda og aš leggja nišur hagkvęmar og vel reknar einingar eins og St. Jósefsspķtala til žess eins aš tryggja vildarvinum sķnum višskipti ķ einkarekinni skuršstofu ķ Reykjanesbę.

Sjįlfstęšisflokkurinn ofbauš žjóšinni og žess vegna sprakk rķkistjórn Samfylkingar og Sjįlfstęšisflokks.

 


Lögbrot ķ skjóli rįšherra?

Ķ kjölfar bankahrunsins kom ķ ljós aš rįšuneytisstjóri ķ fjįrmįlarįšuneytinu hafši selt hlutabréf sķn ķ Landsbankanum rétt fyrir hruniš. Ekki liggur fyrir hvert umfang višskiptanna var en samkvęmt fregnum af mįlinu voru žau umtalsverš eša į bilinu 100-200 milljónir króna.

Ašspuršur sagši rįšuneytisstjórinn ekkert athugavert viš višskipti sķn. Oršrétt svaraši hann blašamanni Višskiptablašsins; "Ég hafši žį engar upplżsingar um Landsbankann sem markašurinn hafši ekki."Sķšar kom ķ ljós aš ašeins tveim vikum įšur en hann seldi bréfin hafši hann setiš mikilvęgan fund meš višskiptarįšherra Ķslands og Alistair Darling, fjįrmįlarįšherra Bretlands, žar sem m.a. var rętt um flutning į innistęšum į innistęšureikningum Landsbankans ķ Bretlandi yfir ķ žarlent dótturfélag. Mįtti žį bęši honum og öšrum sem aš mįlinu komu vera ljóst hver stašan var.

Ef žaš var ekki ljóst žegar žetta mįl rįšuneytisstjórans kom fyrst upp, žį į žaš öllum aš vera ljóst nś aš bęši ķslensk og bresk stjórnvöld geršu sér fulla grein fyrir žeirri alvarlegu stöšu sem upp var komin. Hrun ķslenska bankakerfisins var raunverulega aš eiga sér staš, meš fullri vitneskju stjórnvalda, Vandamįliš var bara aš žau skorti öll mešöl til aš takast į viš vandann. Eša heldur einhver enn ķ fullri alvöru aš Darling hafi veriš aš bjóša Björgvini og Baldri ķ vinalegt teboš?

Žaš liggur alveg ljóst fyrir aš rįšuneytisstjórinn, sį sem stżrir fjįrmįlarįšuneyti landsins, hafši ķ raun og veru mun meiri upplżsingar um stöšu Landsbankans en markašurinn hafši. Hann var svokallašur innherji samkvęmt ķslenskum lögum og mįtti žar af leišandi ekki eiga višskipti meš bréf ķ bankanum nema aš uppfylltum mjög ströngum skilyršum. Meš öšrum oršum, rįšuneytisstjóranum var ekki heimilt aš nżta sér žęr upplżsingar sem hann hafši undir höndum meš žeim hętti sem hann gerši. Hann var einfaldlega aš brjóta lög.

Rįšuneytisstjórinn getur ekki meš neinu móti boriš fyrir sig vanžekkingu.  Mašurinn er menntašur lögfręšingur og meš réttindi hęstaréttarlögmanns.  Rįšherrann getur heldur ekki boriš fyrir sig aš hann hafi ekki vitaš um hlutabréfaeign rįšuneytisstjórans, žaš er mįlinu einfaldlega óviškomandi og breytir engu um žį stašreynd aš hśn var til, hann framdi alvarlegt lögbrot og fyrir žaš į hann aš vķkja tafarlaust.

Ašgeršaleysi fjįrmįlarįšherrans er reyndar sér kapituli śtaf fyrir sig og vekur upp spurningar um hvaša hagsmuni hann sjįlfur hafi af žvķ aš ašhafast ekkert ķ mįlinu. Bżr rįšuneytisstjórinn ef til vill yfir einhverjum upplżsingum um višskipti rįšherrans sjįlfs, višskipti sem žjóšin hefur ekki fengiš aš vita alla söguna um, sbr. žekkt tengsl  hans viš BYR? Eša er bara um ręša tżpķska pólitķska samtryggingu? Ķ žvķ samhengi er mikilvęgt aš hafa ķ huga aš Baldur Gušlaugsson hefur lengi veriš talinn hluti af hinum "innvķgšu og innmśrušu", var m.a. formašur Varšar, fulltrśarįšs sjįlfstęšisfélaganna ķ Reykjavķk um 11 įra skeiš og hefur komiš fram sem fulltrśi flokksins ķ óteljandi nefndum og rįšum.

Žetta mįl žarf aš skżra, žaš žarf aš śtkljį og žaš strax. Žaš gengur einfaldlega ekki aš ęšstu embęttismenn žjóšarinnar njóti ekki trausts.

Žaš gengur ekki į Ķslandi įriš 2009 aš embęttismenn séu hafnir yfir lög.


Žessu žarf rįšherra aš svara

Fundur bęjarbśa ķ Hafnarfirši meš rįšherra heilbrigšismįla sem haldinn var į laugardaginn fyrir trošfullu hśsi var um margt merkilegur.

Ķ fyrsta lagi var hann merkilegur fyrir žęr sakir aš žar var samankomin mikill fjöldi fólks sem ég geri rįš fyrir aš eigi žaš sameiginlegt aš skilja illa hvaš rįšherranum gengur til meš tillögum sķnum um flutning starfsemi St. Jósefspķtala śr Hafnarfirši ķ Reykjanesbę.

Ķ öšru lagi var hann athygliveršur vegna žess aš rįšherrann gat ekki meš neinu móti skżrt śt hvaš lęgi aš baki įkvöršun sinni. Engin rök komu fram sem studdu fullyršingar hans um aš breytingin skilaši auknu hagręši ķ rekstri eša öšrum įbata, s.s. betri žjónustu viš sjśklinga. 

Ķ žrišja lagi upplżsti rįšherrann fundargesti um aš žaš vęru einhverjir "ašrir" sem hefšu rįšiš för ķ mįlinu, lagt į rįšin og skipulagt breytingarnar sem snéru aš flutningi verkefna St. Jósefspķtala sušur meš sjó. Ķ ręšu sinni ķ upphafi sagši rįšherrann m.a. aš žaš lęgi fyrir aš ķ tillögunni fęlist aš žeir sem nś starfa aš rekstri St. Jósefs fengju tękifęri til aš vinna aš verkefnunum ķ samvinnu viš: „žį sem hefšu veriš aš vinna aš mįlinu til žessa“.

Eftir stendur stóra spurningin: Hverjir eru žessir „žeir“ sem rįšherrann talar um?

Kannski einhver fréttamašurinn gauki žeirri spurningu aš Gušlaugi Žór nęst žegar fęri gefst.


Ķsafjöršur tekur yfir rekstur Efnahagsbrotadeildar RLS

Og sķšan mį hugsa sér aš Fjaršarbyggš taki yfir mįlefni Vegageršarinnar, Vestmannaeyjabęr gęti žį tekiš yfir rekstur Rķkisśtvarpsins og Kópavogur utanrķkisžjónustuna.

Heldur heilbrigšisrįšherra ķ alvöru aš hann komist upp meš aš bjóša fólki upp į svona bull og vitleysu? Hann hyggst flytja sérhęfšar skuršlękningar frį rķkisreknum spķtala ķ Hafnarfirši til Heilbrigšisstofnunar Sušurnesja (žar sem flokksbręšur hans eru ķ meirihluta), og fęra svo reksturinn yfir til sveitarfélagsins. Hversu langt getur vitleysan gengiš? Sķšan hvenęr er žaš hlutverk sveitarfélaga aš sinna slķkum almennum žjónustuverkefnum viš alla landsmenn? Sķšast žegar ég vissi žį var žaš hlutverk sveitarfélaganna aš sinna nęržjónustu viš sķna ķbśa og į žeim grundvelli hafa menn til dęmis lagt fram hugmyndir um aš fęra sveitarfélögunum verkefni heilsugęslunnar.

Er žaš ķ alvöru svo aš Gaušlaugur telji žaš hlutverk sveitarfélaga aš standa ķ slķku, eša er žetta bara millileikur hjį žeim félögum? Er žaš ķ raun einhver annar sem bķšur į kantinum og ętlar sér aš fį žessi višskipti inn ķ sķna einkaskuršstofu ķ Reykjanesbę? Og heldur einhver aš žaš verši hagkvęmara fyrir almenning aš fara aš borga upp hans fjįrfestingu lķka, žegar žaš er nś žegar bśiš aš fjįrfesta ķ mjög góšri ašstöšu fyrir žessa žjónustu ķ Hafnarfirši?

Er ekki kominn tķmi til aš Gušlaugur Žór tali bara hreint śt og segi žjóšinni frį žvķ hvaš hann er ķ raun og veru aš ašhafast?

 


Ólafur vill meira

Fréttir undanfarinna tveggja sólarhringa af įtökum Ólafs Ólafssonar, gjarnan kenndan viš Samskip, og Gamla Kaupžings eru fyrir margar sakir athyglisveršar. Ólafur žessi er hvaš žekktastur fyrir aš vera ķ hópi žeirra sem gjarnan hafa veriš kallašir fjįröflunarnefnd Framsóknarflokksins, fyrir aš hafa veriš ķ fararbroddi ķ hinum svokallaša S-hópi sem fékk Bśnašarbankann sem nęst žvķ gefins og fyrir ótrślega mikinn skammfengin auš.

Žaš hefur lķtiš spurst til Ólafs aš undanförnu, enda bżr kappinn Ķ London og kemur bara til Ķslands til aš sveima ķ žyrlu sinni um landareignir sķnar į Snęfellsnesi, en jaršarkaup hans žar hafa vķst gengiš fram af flestum ķ žeirri sveit.

En nś hefur komiš ķ ljós aš Ólafur įtti ķ umtalsveršum višskiptum meš ķslensku krónuna allt frį upphafi sķšasta įrs, allt fram aš hruni bankanna og kollsteypu gjaldmišilsins. Aš eigin sögn tók hann stöšu į móti krónunni uppį um 100 milljarša ķ febrśar 2008 og hélt slķkum višskiptum įfram allt fram undir lok september.  Og nś vill hann aš ķslenska žjóšin borgi honum til baka žaš sem hann tapaši. Hann vill aš almenningur ķ landinu gefi eftir skuldir hans meš žvķ aš endurgreiša honum gjaldeyrissamningana į gengi Evrópska sešlabankans frį ķ október, žegar evran var skrį į 305 krónur.

Žaš sem vekur athygli ķ žessum fréttum er ekki endilega hversu óforskammašur Ólafur er, heldur ekki sķšur hvaša nöfn koma žar fram ķ tengslum viš kröfur hans. Kröfuna gerir hann ķ nafni félagsins sķns Kjalar ehf. Ķ frétt Vķsis af mįlinu er haft eftir einum af stjórnarmönnum Kjalars aš kröfur žeirra į hendur Gamla Kaupžing séu miklu hęrri en skuldir félagsins viš bankann. Sį sem žar talar heitir Kristinn Hallgrķmsson, stjórnarmašur ķ Kjalar ehf og starfandi lögmašur fyrir Ólaf og fyrirtęki ķ hans eigu til margra įra. Sį hinn sami Kristinn Hallgrķmsson kemur vķša viš sögu ķ ęvintżri Sambandsfyrirtękjanna, sem viršast annašhvort hafa lent ķ vasa Ólafs eša gufaš upp ķ višskiptum tengdum fyrrgreindum S-hóp. Eftir standa örfįir aušmenn meš fulla vasa fjįr, sem hafa žó greinilega ekki fengiš nóg ef marka mį žessar sķšustu fréttir.

Til fróšleiks mį geta žess aš umręddur Kristinn Hallgrķmsson var skipašur formašur Skilanefndar Giftar og starfaši sem slķkur allt žar til nżlega aš nefndin skilaši inn umboši sķnu, žegar fyrir lį aš félagiš įtti ekki lengur fyrir skuldum og ekkert var til skiptanna. Į žvķ tķmabili sem hann gegndi formennsku ķ nefndinni viršist hann hafa heimilaš umtalsverš višskipti meš eignir félagsins, sem flestar voru ķ sömu félögum og Ólafur Ólafsson var einn aš stęrstu einstöku hluthöfunum ķ, sbr. óskiljanleg kaup Giftar į stórum hlut ķ Kaupžingi undir įrslok 2007.


Vissir žś...

Aš Gazaströndin er einn žéttbżlasti stašur heims. Žar bśa um 1,4 milljónir manna į svęši sem žekur um 360 ferkķlómetra.  Fjöldi į hvern ferkķlómeter er žvķ tęplega 4 žśsund. Til samanburšar mį geta žess aš į Ķslandi bśa 2,8 manns į hvern ferkķlómetra og ķ Evrópu er sį fjöldi aš mešaltali 112.


Aš samgöngur į Gazaströndinni eru mjög bįgbornar og varla hęgt aš tala um vegakerfi ķ žeim skilningi sem viš erum vön aš leggja ķ žaš orš. Alžjóšaflugvöllur var opnašur į Gazaströndinni įriš 1998. Įriš 2000 lokušu Ķsraelsk stjórnvöld flugvellinum og eyšilögšu flugbrautirnar. Žęr dyr sem Palestķnumenn höfšu žį öšlast aš umheiminum var lokaš aš nżju og hafa veriš lokašar sķšan.


Aš heilbrigšisžjónusta er af skornum skatti į Gazaströndinni. Skortur į lyfjum og matvęlum er višvarandi og benda nżlegar rannsóknir til žess aš hįtt hlutfall barna į svęšinu bśi viš nęringarskort.  Žęr nišurstöšur žurfa ekki aš koma neinum į óvart, enda bżr stór hluti žjóšarinnar viš mikla fįtękt.

Aš fólk sem fęšist į žessu svęši er dęmt til einangrunar og žess aš lifa viš stöšuga nišurlęgingu aš hįlfu Ķsraelskra hermanna.

Aš Ķsraelar stjórna öllum og inn og śtflutningi til svęšisins, žar meš tališ į vatni.

Aš algengt er aš Ķsraelsk stjórnvöld loki fyrir vatnsęšar žannig aš margir dagar geta lišiš įn žess aš hęgt sé aš sturta nišur į salernum Palestķnskra skóla. Sjaldnast er hęgt aš finna neinar mįlefnalegar įstęšur fyrir slķkum ašgeršum Ķsraelsmanna.

Aš įstand eins og žaš sem ķbśar Gazasvęšisins žurfa aš bśa viš getur aldrei leitt til frišar.

Aš į Gazasvęšinu er enginn eiginlegur her og vopn af skornum skammti.

Aš žęr sprengjur sem Hamas samtökin hafa skotiš aš Ķsrael eru ķ öllum tilfellum heimatilbśnar eldflaugar sem draga yfirleitt mjög skammt, ķ mesta lagi örfį kķlómetra.

Aš mannfall af völdum flugskeyta Hamas samtakanna hefur veriš mjög lķtiš, sérstaklega ķ samanburši viš žaš gķfurlega mannfall sem oršiš hefur į Gazasvęšinu į undanförnum dögum.

Af hverjum žśsund heimatilbśnum eldflaugum sem Hamaslišar hafa skotiš ķ gegnum tķšina hefur um žaš bill einn Ķsraelsmašur tżnt lķfi.

Aš undanfarna daga hafa į sjöunda hundraš palestķnskra borgara veriš drepnir og žśsundir sęrst. Ķ hópi lįtinna eru aš minnsta kosti hundraš börn.

Aš fólkiš sem bżr į Gazasvęšinu er venjulegt fólk eins og ég og žś og börnin žeirra eru góš börn.

Aš žau völdu ekki aš fęšast inn ķ žaš ömurlega umhverfi sem umheimurinn hefur įkvešiš aš skuli vera žeirra.

Aš "strįkarnir žeirra" eru ekki handboltahetjur, heldur ungir drengir sem smķša eldflaugar og berjast ķ vonlausri barįttu gegn einu öflugasta herveldi heims.

Aš menntamįlarįšherra Ķslands hefur lżst žvķ yfir opinberlega aš žeirra sé įbyrgšin, ekki sķšur en Ķsraelskra stjórnvalda.

Meš fullri viršingu fyrir žeirri įgętu konu, žį ętti hśn aš kynna sé mįlin įšur en hśn tjįir sig aftur um žessi mįl, žó ekki vęri nema ögn meira en ekki neitt, ella sleppa žvķ alfariš aš hafa į žeim skošanir.

Sjį myndir frį Gazaströndinni - ath ekki fyrir viškvęma

 


Tżndir stofnfjįreigendur BYRS

Ķ Sandkorni DV ķ dag segir frį leyndarmįli Įrni Mathiesen fjįrmįlarįšherra, en sį hefur ekki viljaš gefa upp hversu stóran stofnfjįrhlut hann į ķ BYR.

Į listanum yfir stęrstu stofnfjįreigendurna eru nokkur félög sem ekki hefur veriš sżnt fram į hverjir eiga en einhver žeirra eru skrįš į sama heimilisfangiš ķ Hafnarfirši, n.t.t. į lögmannsstofu ķ bęnum.  

Undanfariš hef ég fylgst meš žvķ hvort einhverjar breytingar eigi sér staš į umręddum lista. Ķ dag er hann hins vegar ekki lengur ašgengilegur į vef BYRs. Žegar mašur reynir aš nįlgast hann fęr mašur upp eftirfarandi sķšu:

 pagecannot

Žaš žarf enga sérstaka spįdómsgįfu til aš sjį aš tķmi Įrna er lišinn ķ ķslenskum stjórnmįlum. Hann mun hverfa af sjónarsviši landsmįlanna innan skamms tķma. Hann mun ekki segja af sér, honum veršur gefin śtgönguleiš sem hann getur sętt sig viš. Kannski fęr hann forstjórastöšu hjį hinu opinbera eša sendiherrastöšu. Hann mun hins vegar ekki fara fyrr en hann hefur tryggt hagsmuni BYRS.

Žaš ętlar hann aš gera į nęstu dögum, sjįiš bara til.


Höfundur

Gunnar Axel Axelsson
Gunnar Axel Axelsson

Fæddur á Sólvangi í Hafnar-firði þann 3. apríl 1975.  Viðskiptafræðingur, faðir, eiginmaður og formaður Samfylkingarinnar í Hafnarfirði.

Email

Endilega notið tækifærið og setjið athugasemdir við einstaka færslur. Það eina sem ég geri kröfu um er að þær séu undir fullu og raunverulegu nafni.

Jan. 2019
S M Ž M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband