Leita ķ fréttum mbl.is

Bloggfęrslur mįnašarins, febrśar 2009

Voru litlu stofnfjįreigendurnir beittir fjįrkśgun?

Ég įtti gott spjall viš lķtinn hóp mann į besta aldri ķ morgun. Žeir bušu mér į fund hjį sér og vildu fį aš heyra žaš hvernig ég upplifši atburši sķšustu mįnaša og um orsakir hrunsins. Ég vona aš žeir hafi haft gaman af, allavega bįšu žeir mig aš koma aftur.

Ķ žessum hópi voru tveir stofnfjįreigendur ķ BYR. Žeir hafa įhyggjur af sķnum hag, sérstaklega ķ ljósi žeirra upplżsinga sem nś eru aš koma fram og vildu fį mitt mat į stöšunni. Žeir eru m.a. hręddir um aš fį ekki aršgreišsluna sem var bśiš aš lofa aš žeir fengju, ef žeir bara tękju žįtt ķ stofnfjįraukningunni ķ įrslok 2007. Žį var žeim lofaš stórri aršgreišslu strax voriš 2008 og svo annarri ekki minni strax voriš 2009. Śt į žaš gekk leikurinn.

Žeir eru ķ hópi yfir 1500 lķtilla stofnfjįreigenda ķ BYR sem fengu um žaš boš įriš 2007 aš ef žeir ykju ekki viš stofnfjįrhlutinn sinn žį myndi hann rżrna margfallt. Žeim var stillt upp viš vegg af nokkrum stórum ašilum sem öllu rįša ķ sjóšnum. Ķ dag taka žeir žannig til mįls aš žeir hafi ķ raun veriš beittir fjįrkśgun. Žaš eru žeirra orš. Allavega er ekki śtlit fyrir aš loforšiš sem žeir fengu um risaaršgreišslu į įrinu 2009 eigi eftir aš ganga eftir. Of margt hefur gerst ķ millitķšinni.

Sagan sem žeir sögšu mér rķmar viš žęr upplżsingar sem ég hef undir höndum. Ég hef skošaš opinbera įrsreikninga eins af stóru eigendunum ķ BYR. Žar kemur fram hvernig žurrka įtti upp varasjóšinn į ašeins tveimur įrum. Lįn var fengiš frį Glitni ķ desember  2007 og af žvķ var greiddur um žrišjungur strax um voriš 2008 žegar risaargreišslan var borguš śt. Samkvęmt įrsreikningnum įtti sķšan aš greiša megniš af lįninu upp įri sķšar, eša ķ nęstu aršgreišsluatrennu.

Ef planiš hefši gengiš upp žį vęru valdhafar ķ BYR nś aš undirbśa nęstu aršgreišslu, sem eins og sś fyrri kęmi öll śr varasjóšnum (sem er lögum samkvęmt ķ almannaeign).  Žaš er hętt viš aš žį hefši varasjóšurinn veriš tęmdur endanlega.

Ég er lķklega ekki sį eini sem bķšur spenntur eftir fréttum af nęsta ašalfundi BYRs. Samkvęmt hefšinni ętti hann aš verša haldinn į allra nęstu dögum.


Vanžekking formanns bankastjórnar į bindiskyldu- og lausafjįrreglum?

Žennan pistil sendi mér mašur sem viršist fróšur um söguna į bak viš breytingar į bindiskyldu- og lausafjįrreglum Sešlabanka Ķslands. Mįliš bar į góma ķ margumręddu vištali sem sżnt var ķ Kastljósi Sjónvarpsins ķ gęr. Žótti žar sumum višmęlandinn hafa tekiš žįttastjórnandann ķ bakarķiš žegar hann spurši śt ķ žessi mįl. Af lestri žessa pistils aš dęma viršist formašur bankastjórnar Sešlabankans žó ekki jafn traustur į svellinu og hann vildi lįta lķta śt fyrir ķ umręddum žętti.

Ķ Kastljósvištali gęrkvöldsins varpaši formašur stjórnar Sešlabanka Ķslands fram efnislega röngum stašhęfingum um bindiskyldu lįnastofnana og įhrif žeirra. Hvort sem skżringin er vķsvitandi afflutningur stašreynda eša vanžekking į stjórntękjum Sešlabankans hljóta aš vakna alvarlegar spurningar um faglegt hęfi viškomandi til aš stżra lykilstofnun ķ višhaldi fjįrmįlastöšugleika:

Ķ fyrsta lagi hélt sešlabankastjóri žvķ fram aš helmingslękkun bindisskyldu lįnastofnana ķ įföngum įriš 2003 hafi veriš vegna Evrópureglna og żjaši aš žvķ aš vegna žess hafi stjórn Sešlabankans ekki įtt žess kost aš beita žessu lykilstjórntęki viš aš hemja ofvöxt banka. Žetta er rangt eins og sjį mį ķ 11. gr. laga um Sešlabanka Ķslands žar sem heimildir hans eru śtlistašar og óskertar. Enda segir oršrétt ķ tilkynningu Sešlabankans um lękkun bindisskyldunnar 28. febrśar 2003: "Sešlabanki Ķslands hefur į undanförnum įrum stefnt aš žvķ aš bśa, eftir žvķ sem ašstęšur leyfa, ķslenskum lįnastofnunum starfsumhverfi sem er sambęrilegt žvķ sem tķškast ķ flestum Evrópurķkjum." Lykilatrišin eru aš žetta er stefna Sešlabankans sjįlfs og aš samręmingin verši "eftir žvķ sem ašstęšur leyfa". Žegar frį leiš blasti viš aš hér voru aš skapast allt ašrar og alvarlegri ašstęšur en ķ nįgrannalöndunum meš vaxtarhraša bankakerfisins langt umfram žaš sem ešlilegt var og veršbólgu umfram vikmörk.

Ķ öšru lagi hélt sešlabankastjóri žvķ fram aš beiting bindisskyldu hefši fyrst og fremst bitnaš į sparisjóšunum og smęrri fjįrmįlastofnunum į mešan stóru bankarnir hefšu vaxiš eftir sem įšur enda nęgt framboš į ódżru fjįrmagni. Žessi ranga fullyršing gęti stafaš af žvķ aš sešlabankastjóri žekkir ekki til žeirra breytinga į įkvęšum um bindisskyldu sem geršar voru gagngert til aš męta aukinni lįnsfjįrmögnun banka og birtast ķ 11. gr laga um Sešlabankanna. Ķ staš žess aš taka nęr ašeins til innlįna er ekki ašeins hęgt aš lįta hana nį til rįšstöfunarfjįr sem aflaš er meš öšrum hętti heldur er beinlķnis mögulegt aš hafa reglurnar mismunandi eftir ešli lįnastofnana og flokkum skuldbindinga. Sešlabankinn hefšu sumsé getaš aukiš sérstaklega bindiskyldu vegna fjįrmögnunar ķ erlendri mynt, hvort sem er vegna erlendrar lįnsfjįrmögnunar eša söfnunar innlįna hefši hann haft raunverulegar įhyggjur af śtženslu bankakerfisins. Fullyršingin um įhrifaleysi bindiskyldunnar er best hrakin meš vķsun ķ gögn Sešlabankans sjįlfs um afleišingar lękkunarinnar 2003 en žegar ķ október 2004 taldi bankinn aš hśn hefši aukiš laust fé fjįrmįlastofnana um 84 milljarša. Lękkunin hafši margfeldisįhrif, jók śtlįnamöguleika sem blés upp eignaveršsbólu sem aftur jók veršmęti mögulegra veša sem enn żtti undir eftirspurn eftir lįnsfjįrmagni. Mjög hrašur vöxtur peningamagns er almennt talin ein helsta vķsbending um yfirvofandi bankakreppu og fjįrmįlaóróa og žaš įtti svo sannarlega viš hér į landi žótt ekki vęri gripiš inn ķ af hįlfu Sešlabankans.

Ķ ręšu į morgunfundi Višskiptarįšs Ķslands 18. nóvember 2008 gerši sešlabankastjóri lķtiš śr stjórntękjum bankans og sagši žau litlu mįli hafa skipt ķ žvķ sem gerst hefši. Žar afgreiddi hann m.a. lausafjįrreglur meš žeim oršum aš bankinn ynni lausafjįrskżrslur. Žetta er mjög alvarlegt vanmat į mikilvęgi žeirra heimilda sem bankinn hefur į grundvelli 12. gr. laga um Sešlabankann til aš setja reglur um lįgmark eša mešaltal lauss fjįr lįnastofnana og geta veriš mismunandi milli flokka lįnastofnana. Markviss beiting slķkra reglna hefši hamiš vöxt bankanna erlendis og jafnframt žvingaš žį til aš efla sitt erlenda lausafé žegar vöxtur žeirra var sem hrašastur.

Žegar litiš er til žess aš stjórn bankans beitti ekki žessum stjórntękjum en hélt žvķ fram ķ opinberum skżrslum, ręšu og riti, aš ķslenska bankakerfiš stęši styrkum fótum, er erfitt aš leggja mat į fullyršingar formanns stjórnar Sešlabankans žess efnis aš hann hafi persónulega varaš, einkum fyrrverandi forsętisrįšherra en einnig ašra rįšherra og embęttismenn, mjög sterklega viš aš bankakerfiš vęri į leiš ķ žrot. Engin gögn eru til um žį fundi og sjįlfur hefur fyrrverandi forsętisrįšherra sagt aš sig reki ekki minni til slķkra višvarana en śtilokar ekki aš žęr gętu hafa komiš fram ķ einkasamtölum.

Mikilvęgara en öll ašvörunarorš eru žó ašgeršir eša tillögur um ašgeršir. Fyrir liggur aš sjįlfur beitti bankinn ekki žeim stjórntękjum sem honum voru tiltęk skv. lögum og formašur stjórnar bankarįšs hefur ekki nefnt neina efnislega tillögu um ašgeršir sem hann kom į framfęri viš rįšherra og rķkisstjórnin ekki framfylgt.

Ķ ljósi žess sem gerst hefur er mjög alvarlegt ef formašur stjórnar Sešlabanka Ķslands hefur ekki haft fullan skilning į ešli eša gildi žeirra stjórntękja sem bankinn hafši yfir aš rįša né getaš veitt forsętisrįšherra rįšgjöf um višeigandi rįšstafanir.


Fariš aš hitna undir BYR?

Ég veit ég er kannski farinn aš hljóma eins og rispuš plata meš žessi sparisjóšamįl en žaš veršur bara aš hafa žaš. Stundum žarf bara aš segja hlutina nógu oft svo eitthvaš gerist. Žannig viršist žaš ętla aš vera meš mįlefni BYRs.

Dómsmįl sem nokkrir af fyrrum stofnfjįreigendum ķ Sparisjóši Hafnarfjaršar höfšušu gegn lögfręšingnum Karli Georgi Sigurbjörnssyni viršist ętla aš varpa ljósi į raunverulega mįlavexti ķ tengslum viš hina svoköllušu “hallarbyltingu“ og žaš sem sķšar geršist ķ mįlefnum BYRs.

Žaš veršur aš teljast nokkuš lķklegt aš žetta mįl verši til žess aš mįlefni sjóšsins verši tekin til rannsóknar aš nżju og einhver nišurstaša leidd ķ ljós. Hvorki Fjįrmįlaeftirlitiš né efnhagsbrotaeild Rķkislögreglustjóra geta horft ķ hina įttina lengur, žaš er einfaldlega śr takti viš žann raunveruleika sem viš bśum viš ķ dag.

Morgunblašiš fjallaši um mįliš ķ dag, įgęt greining og vonandi fylgja žeir mįlinu eftir. Ķ blašinu er mešal annars fjallaš um risaargreišsluna sem ég hef vakiš athygli į hér į žessum vef, nś sķšast ķ byrjun febrśar. Hśn var įkvešin į ašalfundi sķšasta vor. Ašrgreišslan nam 13,5 milljöršum og kom śr svoköllušum varasjóši, sem er annaš orš yfir hugtakiš órįšstafaš eigiš fé.

Vegna žess aš stundum hafa menn veriš aš rugla saman stofnfé og žessum fjįrmunum, żmist óvart og žvķ mišur stundum viljandi, žį ętla ég aš birta hér nokkrar lķnur śr svokallašri lżsingu į Sparisjóši Keflavķkur, sem birt var og samykkt af Fjįrmįlaeftirlitinu ķ desember 2007. Žessi lżsing į eigiš fé sparisjóša er almenn, hśn į viš um alla starfandi sparisjóši hér į landi, ž.m.t. BYR sparisjóš.

Eigiš fé sparisjóšsins skiptist ķ uppgjörum hans, annars vegar ķ órįšstafaš eigiš fé, sem myndar bróšurpart žess, hins vegar ķ stofnfé. Órįšstafaša eigiš féš er almenningseign, bundin ķ sparisjóšnum.

Stofnféš er hins vegar hįš sérgreindum eignarréttindum stofnfjįreigendanna. Eignarhaldi į stofnfé fylgir hins vegar engin eignarhlutdeild ķ órįšstöfušu eigin fé sjóšsins, gagnstętt žvķ sem gildir um hlutafélög, heldur er stofnfjįreigendum ašeins falin stjórn žess. Žeim er ķ raun trśaš fyrir žvķ ķ almannažįgu. Lög reisa sérstakar skoršur viš žvķ aš hvaša marki umbuna mį stofnfjįreigendum af eigin fé sparisjóšsins. Til aš mynda er žaš utanaškomandi ašili, Tryggingasjóšur sparisjóša, sem setur žak į heimildir til śtborgunar į įrsarši.

Į grundvelli žessara orša į aš skoša hvernig žaš gat gerst aš valdhafar ķ BYR gįtu greitt sér 13,5 milljarša śr sjóši sem žeir įttu lögum samkvęmt aš vera trśaš fyrir ķ almannažįgu. Og į grundvelli žessara orša ber žar til bęrum yfirvöldum aš taka į mįlinu, meš sama hętti og ķ öšrum sambęrilegum mįlum.

Ķ žessu mįli žarf ekki aš leita aš rökstuddum grun, hann er opinber.


Stofnfjįreigendur vilja meira

Eyddi hįdeginu ķ Hérašsdómi Reykjavķkur, žar sem ég hlustaši į brot śr mįlflutningi ķ mįli sem tengist sölu į stofnfjįrhlutum ķ Sparisjóši Hafnarfjaršar. Fyrir margar sakir er žetta mįl įhugavert. Žar er gamli rķkisendurskošandinn, Siguršur Žóršarson aš krefjast žess aš fį greiddar 40 milljónir ķ višbót viš žęr 50 sem hann fékk fyrir stofnfjįrhlutinn sinn ķ SPH, sem var žó rétt fyrir söluna ekki metinn į meira en 150 žśsund krónur.

Ég ętla ekki aš leggja mat į sekt eša sakleysi žess manns sem žarna er įsakašur um stórfelld fjįrsvik en mįliš varpar hins vegar ljósi į žaš hvaš geršist ķ raun ķ hinni svoköllušu „hallarbyltingu“ ķ okkar gamla sparisjóši. Raunar notar hinn įkęrši žaš sem meginuppistöšu ķ vörn sinni aš žaš hafi jś veriš A-Holding, dótturfélag Baugs, sem allan tķman var aš kaupa stofnfjįrbréfin. Leggur hann m.a. fram stašfestingu į žvķ aš A-holding hafi lagt 1,5 milljarš króna innį reikning lögmannstofunnar til aš fjįrmagna kaupin.

Žaš kom lķka fram aš Baugsmenn hefšu gert sér fulla grein fyrir žvķ aš žeir vęru ķ raun aš brjóta lög, enda skżrt kvešiš į um aš enginn mętti eiga rįšandi hlut ķ sparisjóši. Žaš kom lķka fram aš įhęttuna į žvķ aš Fjįrmįlaeftirlitiš myndi stoppa višskiptin hefšu žeir reiknaš innķ kaupveršiš. Žeir reiknušu sem sagt inn ķ veršiš įhęttuna į žvķ aš upp um žį kęmist.

Af gefnu tilefni žį vil ég taka žaš fram aš ég er ekki į leiš ķ framboš. Žį liggur žaš fyrir.


Ķsland og įliš

Yfir helmingur alls įls sem framleitt er ķ heiminum fer ķ annaš hvort framleišslu samgöngutękja, ž.e. bķla, flugvéla eša annarra faratękja, eša til notkunar ķ byggingarišnaši.

Sala bifreiša og flugvéla hefur nęr stöšvast ķ heiminum.  Önnur notkun į įli hefur einnig dregist saman ķ öšrum greinum.

Og vöruskemmur heimsins eru strax oršnar yfirfullar af įli.

lme-warehouse-aluminum-5y-Large
 
Verš į įli hefur aš sama skapi falliš hratt į undanförnum mįnušum. Į sķšustu sex mįnušum hefur veršiš ķ raun lękkaš um helming.

spot-aluminum-6m-Large
 
Og ekkert śtlit er fyrir aš žaš komi til meš birta til į žeim markaši į nęstu misserum. Ašgeršir stjórnvalda, m.a. ķ Bandarķkjunum miša fyrst og fremst aš žvķ aš "bjarga" bķlaframleišendunum frį gjaldžroti, og freista žess aš koma žannig ķ veg fyrir žęr samfélagslegu afleišingar sem slķkt hefur ķ för meš sér. Hvenęr salan tekur aftur viš sér er žó hįš žvķ hvenęr efnahagslķf heimsins nęr sér į strik.

Mišaš viš hversu hörš lendingin varš er ekki viš žvķ aš bśast aš sala į samgöngutękjum nįi einhverjum hęšum į allra nęstu misserum. Ķ raun gęti lišiš mjög langur tķmi žar til jafnvęgi skapast į žessum markaši og žaš verši aftur hagkvęmt aš framleiša įl.

Viš ašstęšur sem žessar hafa įlframleišendur žessa heims į milli tveggja kosta aš velja. Aš minnka framleišslu sķna verulega (loka verkmišjum) eša safna birgšum. Sķšari kosturinn er ekki raunhęfur nema til mjög skamms tķma.

Į Ķslandi eru aš koma kosningar og hér rķkir žaš erfišasta efnahagsįstand sem nślifandi kynslóšir hafa nokkru sinni mętt. Viš slķkar ašstęšur skiptir öllu mįli aš fólk sżni samstöšu, leggi nišur allt sem getur talist til sérhagsmunagęsla og óžarfa pólitķskt dęguržras. Viš slķkar ašstęšur žurfum viš einfaldlega į öllum samanlögšum kröftum okkar aš halda.

En į Ķslandi eyša stjórnmįlamenn tķma sķnum (og um leiš okkar tķma) ķ aš žręta um žaš hver vilji og hver vilji sķšur leyfa byggingu nżrrar įlverksmišju į noršurlandi.


Pétur Blöndal leysir loks frį skjóšunni

Ķ vikunni sem leiš var lagt fram frumvarp į okkar viršulega alžingi. Frumvarpiš snéri aš breytingum į lögum um fjįrmįlafyrirtęki og var fyrsti flutningsmašur žess Jón Bjarnason žingmašur vinstri gręnna. Frumvarpiš er reyndar ekki nżtt af nįlinni, samhljóša frumvarp var lagt fyrir žingiš nżlega en fékk ekki afgreišslu.

Frumvarp žetta er afskaplega einfalt ķ snišum og ętti ķ raun ekki aš vera tilefni til deilna. Ķ žvķ felst aš breyta lögum į žann veg aš Sparisjóšir geti ekki lengur kallaš sig Sparisjóši eftir aš žeim hefur veriš breytt ķ hlutafélög. Ķ raun var žaš algjörlega óskiljanlegt į sķnum tķma aš sérstakt įkvęši vęri sett inn ķ lögin sem leyfšu hiš gagnstęša.

En sem sagt, Jón talaši fyrir frumvarpinu og ég bjóst eiginlega helst viš žvķ aš menn į borš viš Pétur Blöndal myndu sjį sóma sinn ķ žvķ aš annašhvort sitja hljóšir og skammast sķn eša jafnvel sżna žį aušmżkt aš styšja mįliš.

Ķ stašinn upphófst enn ein morfķskeppnin, ein af mörgum sem hafa įtt sér staš ķ sal alžingis į undanförnum dögum. Pétur Blöndal og Birgir Įrmannson komu til skiptis ķ ręšustól og kepptust viš aš snśa śt śr mįlinu, og geršu eins lķtiš śr efnisinnihaldi frumvarpsins og žeim var frekast kostur.
Ég veit aš Pétur žekkir žessi mįl įgętlega, enda er hann sį žingmašur sem baršist haršast fyrir žvķ aš lögum yrši breytt į sķnum tķma. Žaš var hann sem sat allan hringinn ķ kringum boršiš, var sjįlfur stofnfjįreigandi, var ķ launašri vinnu fyrir Bśnašarbankann, sem vildi eignast SPRON, var formašur ķ žeirri nefnd sem fjallaši um mįliš ķ žinginu og aušvitaš lķka žingmašur į fullum launum viš aš gęta „almannahagsmuna“. En į žeim tķma vildi Pétur ekki kannast viš aš hann vęri aš vinna aš eigin hagsmunum ķ žinginu, žvert į móti reyndi hann aš sannfęra žjóšina um hiš gagnstęša. Hann fékk jafnvel fręnda sinn sem žį sat ķ stóli forseta alžingis til aš gefa sér sérstakt hęfisvottorš, višurkenningu į žvķ aš hann mętti sitja allan hringinn ķ kringum bošiš.

Ķ ljósi sögunnar žótti mér allrar athyglivert aš hlusta į Pétur žar sem hann baršist af miklu offorsi gegn ofangreindu frumvarpi. Ķ ręšu sinni lét hann m.a. eftirfarandi orš falla: 

Ég skal upplżsa hvaš geršist aš mķnu mati, ég žekki žaš reyndar ekki nįkvęmlega. Žessi sjóšur var metinn į einhverja 6 milljarša žegar ég vildi kaupa SPRON į sķnum tķma.

(Gripiš fram ķ: Hver įtti hann?) Žaš įtti aš breyta žvķ ķ sjóš sem hefši nśna getaš gusaš śt sęmilegu ... (Gripiš fram ķ: Žaš var lķtiš eftir …)

Herra forseti. Gęti ég fengiš friš til žess aš tala fyrir gasprandi žingmönnum?

(Forseti (KHG): Forseti vill beina žvķ til žingmanna aš gefa ręšumanni hljóš.)

Og svo héldu fķflalętin įfram.

Frammķköll og blašur einkenndu mįlatilbśnaš žingmanna ķ žessari umręšu, lķkt og flest störf žingsins į undanförnum vikum. Ég ętlaši aš hlusta į mįliš frį upphafi til enda en ég gafst upp aš lokum. Mér ofbauš.

Ég veit ekki hvernig fór fyrir žessu mįli, hvort žaš var sent ķ svęfingarmešferš ķ nefnd eša hvort žaš veršur tekiš til 2. umręšu fyrir žinglok, en žó svo aš žessi umręša hafi ķ flestum atrišum veriš žinginu og žeim sem žarf starfa til hįborinnar skammar, žį skilaši hśn allavega einu. 

Viš höfum nś loksins fengiš žaš į hreint į af hverju Pétur Blöndal lagši svona afskaplega mikla įherslu į žaš į sķnum tķma aš stofnfjįreigendur gętu selt bréf sķn į frjįlsum markaši.

Hann ętlaši bara aš kaupa sér sparisjóš.

 


Um hśsbóndavald

Ķ gęr įtti ég samtal viš mann sem hefur veriš óžreytandi ķ barįttunni fyrir bęttum hag ķslenskra heimila aš undanförnu. Įsamt fjölmörgu öšru góšu fólki hefur hann stofnaš samtök sem hafa žaš aš meginmarkmiši aš standa vörš um ķslensk heimili, virki hinnar ķslensku fjölskyldu.

Žessi samtök fengu nafniš Hagsmunasamtök heimilanna og hafa nżlega sent frį sér tillögur um žaš sem žau kalla brįšaašgeršir vegna efnahagskreppunnar. Allt tillögur sem miša aš žvķ aš forša ķslenskum fjölskyldum frį žeim ömurlegu ašstęšum aš missa heimili sķn. Og žörfin er brżn, žśsundir ķslenskra fjölskyldna standa raunverulega frami fyrir slķkum vanda aš hann veršur ekki leystur nema meš sértękum ašgeršum stjórnvalda. Og žaš er žess virši, žó žaš „kosti“ žjóšina mikiš, žvķ žaš kostar hana svo miklu meira aš gera ekki neitt. Ķ mķnum huga er žetta ekki spurning um val, ekki frekar en žaš er ekkert val hvort viš setjum upp snjóflóšavarnargarš fyrir ofan mannabyggšir žar sem hęttan į slķkum įföllum er raunveruleg. Kostnašurinn viš framkvęmdina er einfaldlega ekki valkvęšur, hann er raunveruleiki sem viš žurfum aš takast į viš saman og viš eigum aš gera žaš meš bros į vör.

En žessar tillögur samtakana eru tillögur aš brįšabirgšalausnum. Žęr fjalla ekki um rót žess vanda sem ķslensk heimili standa frami fyrir nś og žęr leysa ekki vandamįlin til framtķšar. Žar žurfa aš koma til ašgeršir sem eru allt annars ešlis og snśa aš žeim grunnstošum sem viš byggjum ķslenskt efnahagskerfi į. Žęr įkvaršanir snśa aš žvķ hvort viš ętlum aš halda įfram į sömu braut, ķ efnahagskerfi sem byggir tilvist sķna į sjįlfstęšum gjaldmišli og stjórnmįlalegri einangrunarstefnu lķkt og viš höfum gert frį stofnun lżšveldisins. Eša hvort viš ętlum aš stķga žaš skref aš verša hluti af samstarfi žjóšanna ķ Evrópu, og žar meš hluti af hinu samevrópska myntsamstarfi. Žaš er spurningin sem ķslensk heimili, ķslenskar fjölskyldur verša aš svara nśna. Žaš er ekki ótķmabęrt, žaš er algjörlega naušsynlegt.

Ķ samręšum okkar um žessi mįl įttaši ég mig į einum mikilvęgum hlut. Samtökin sem hann starfar meš, eru lķkt og restin af žjóšinni, sett ķ žį undarlegu stöšu aš geta ekki „af pólitķskum įstęšum“, rętt um sitt stęrsta hagsmunamįl. Hér hefur umręšan um Evrópusambandsašild veriš pólariseruš meš žeim hętti aš žaš lķkist helst umręšunni um trśarbrögš. Sem betur fer hafa sum hagsmunasamtök hrist žetta af sér og talaš um žessi mįl į heilbrigšan hįtt, lķkt ašilar vinnumarkašarins, SA og ASĶ. En žvķ mišur hefur andstęšingum fjölžjóšasamvinnu tekist aš slķta mįliš śr samhengi hinnar heilbrigšu og skynsamlegu umręšu um stöšu ķslensku žjóšarinnar.
Ég spurši viškomandi hvort Hagsmunasamtök heimilanna ętlušu ekki aš gera ašild aš ESB og upptöku evrunnar aš sķnu stęrsta barįttumįli. Žegar ég hafši lokiš viš spurninguna žį įttaši ég mig į žvķ aš aušvitaš gętu žau ekki blandaš sér ķ žaš mįl, žaš vęri svo „pólitķskt“. Ég svaraši spurningu minni žvķ sjįlfur, neitandi.

Er žetta staša sem viš getum sętt okkur viš? Hvaš segšu Hagsmunasamtök heimilanna ef Sjįlfstęšisflokkurinn hefši tekiš einarša afstöšu meš verštryggingu fasteignalįna og ašrir flokkar afstöšu į móti? Gętu samtök sem žeirra žį ekki rętt um verštryggingu? Hvaš ef Samfylkingin talaši gegn hugmyndum um greišsluašlögun fólks ķ fjįrhagsvanda en ašrir flokkar į móti, gętu samtökin žį ekki talaš um mikilvęgi žess aš slķk löggjöf kęmist į?

Viš höfum bśiš viš óhóflegar sveiflur ķ ķslensku efnahagslķfi frį žvķ aš ég man fyrst eftir mér. Meginorsökin er hinn örsmįi gjaldmišill, ķslenska krónan. Hér hefur lķka veriš višvarandi veršbólga frį žvķ aš ég lęrši fyrst hvaš žaš hugtak žżddi (og žó žaš hljómi sorglega žį lęrši ég žaš sem barn, enda ekki hjį žvķ komist aš spyrja hvaš žessi veršbólga, sem alla virtist vera aš kvelja, vęri eiginlega.)

Eftir efnahagshruniš ķ haust hélt ég aš nś sęi fyrir endann į žessari vitleysu. Nś yršum viš loksins aš horfast ķ augu viš stašreyndir og hętta aš lįta žröngan hóp sérhagsmuna segja okkur hvaš viš męttum hugsa og ręša, en žvķ mišur žį er ég ekki lengur jafn viss.

Hśsbóndinn į heimilinu, sį sem valdiš hefur, hann er ekki lķklegur til aš lįta af sinni hegšun. Hann er lķklegur til aš halda įfram aš stjórna žvķ sem gert veršur og heimilisfólkiš hefur ekki losaš sig viš mešvirknina aš fullu žrįtt fyrir įföll sķšustu mįnaša.  Į heimilinu mį ekki ręša hvaš sem er, žó svo aš žaš fjalli um stęrsta hagsmunamįl heimilisins og skipti sköpum um framtķš žess. Hśsbóndinn er sį sem ręšur, hann segir hvaš mį ręša og hvaš ekki.

Stęrsta  hagsmunamįl žjóšarinnar er įkvöršunin um hvaša leišir viš ętlum aš fara ķ mótun grunnstoša hins nżja efnahagslķfs hér į landi. Žar eru valmöguleikarnir ķ raunveruleikanum ašeins tveir.

Viš megum og eigum aš ręša um žaš. Į žeirri umręšu eiga tilteknir stjórnmįlaflokkar ekki einkarétt.

Žaš er žar sem gamla Ķsland endar og hiš nżja hefst.


Skrķtiš sišferši Višskiptarįšs

Gaflarinn og heimsborgarinn Bergur Ólafsson skrifar įhugarverša fęrslu um formann višskiptarįšs og žversagnirnar sem einkenna yfirlżsingar rįšsins um "bętta stjórnsżslu og traust" annars vegar, og svo athafnir forystunnar ķ sķnum einkabissness hins vegar, sbr fréttir af eignatilfęrslum forystumanna ķ rįšinu rétt fyrir bankahruniš.


Nś skal glundrošakenning sönnuš

Hin margfręga glundrošakenning hefur gagnast ķslenskum hęgrimönnum vel ķ gegnum tķšina. Hśn er ekki flókin, ķ raun barnalega einföld. Hśn gengur ķ raun ekki śt į annaš en aš reyna aš sannfęra kjósendur um aš allt fari fjandans til ef Sjįlfstęšisflokkurinn fer ekki meš stjórn mįla.

Og nś eru spinnihjólin komin į fullt.

Eins og žruma og heišskķru lofti kemur frétt um aš tveir af žremur stjórnarformönnum rķkisbankanna bišjist lausnar frį störfum. Įstęšur afsagnarinnar hljóta aš teljast harla langsóttar. Meš vķsan til orša forsętisrįšherra sem lét žau orš falla aš žaš kęmi aš sjįlfsögšu til greina aš endurskoša yfirstjórn rķkisbankanna, sendu žeir fjįrmįlarįšherra bréf og óskušu eftir lausn frį störfum, tafarlaust. Žetta gera žeir félagar vitandi aš žaš er mjög brżnt aš klįra efnahagsreikning bankanna svo hęgt sé aš gera raunhęfar įętlanir um framhaldiš. Fréttir af mįlinu eru ķ öllum fjölmišlum og žingmenn Sjįlfstęšisflokksins keppast um hver getur sagt glundroši oftar ķ sömu setningunni.

Eins og įlfur śt śr hól, stķgur svo formašur kjörstjórnar fram ķ dagsljósiš og segist lķka vera hęttur. Hann telur rétt aš hętta vegna žess aš žaš er komin nż rķkisstjórn. Žaš er ekkert sem segir aš hann geti ekki veriš įfram žó svo hann hafi veriš tilnefndur af Sjįlfstęšisflokknum į sķnum tķma, lķkt og reyndar bįšir fyrrgreindir stjórnarformenn ķ bönkunum. Skżringin kjörstjórnarformannsins er jafnvel enn langsóttari, ef ekki bara fjarstęšukennd. Og lķkt og meš bankana, žį er einmitt verk aš vinna fyrir formann kjörstjórnar nś um stundir žegar lķšur aš kosningum.

En žetta er aušvitaš ekkert nema hreinar og klįrar pólitķskar hreinsanir, eša hvaš?


Skrķlslęti ķ žinghśsinu

Žegar žvašriš og blašriš veršur jafn yfirgengilegt og žaš sem žjóšin hefur mįtt žurfa aš žola undanfarna daga, žį į besta fólki til aš missa sjónar af žvķ sem skiptir mįli.

Ég verš allavega aš višurkenna aš ég įttaši mig ekki alveg į žvķ hvaš žessi morfķsleikur Sjįlfstęšisflokksins  (meš dyggum stušningi Framsóknar reyndar) ętti aš fyrirstilla, enda mętti öllum vera oršiš fullljóst aš žjóšin er komin meš alveg upp ķ kok af slķkum skrķlslįtum.

En viš hverju er aš bśast? Sjįlfstęšisflokkurinn hefur veriš viš stjórn ķ 18 įr og sś hugmyndafręši sem hann hefur starfaš samkvęmt er einfaldlega hruninn. Hśn er svo gott sem horfin śt į haf og mun ekki koma aftur, a.m.k. į mešan nślifandi kynslóšir fį aš rįša einhverju žar um.

Flokkur sem er ķ hugmyndafręšilegri tilvistarkreppu hefur ekkert val. Annašhvort lįta žeir bara eins og unglingar ķ ręšukeppni, reyna aš bregša fęti fyrir allt og alla og įn tillits til mįlefna og hagsmuna žeirra sem žeir eiga aš vera aš vinna fyrir, eša hreinlega bara višurkenna aš žeir eru ekki hęfir til aš vera ķ žessari vinnu og fara heim.

Ég held reyndar aš ef žjóšin ętti sjįlf aš velja žį myndi hśn senda žennan skrķl rakleyšis heim ķ frķ. Fólki er enginn greiši geršur meš žvķ aš žurfa aš horfa žennan skrķpaleik, sem prófkjörsslagur ķ žinghśsinu ķ raun og veru er.  Į žaš ekki bara viš žingmenn fyrrgreinds hęgriflokks nżfrjįlshyggjunnar, žvķ mišur.


Nęsta sķša »

Höfundur

Gunnar Axel Axelsson
Gunnar Axel Axelsson

Fæddur á Sólvangi í Hafnar-firði þann 3. apríl 1975.  Viðskiptafræðingur, faðir, eiginmaður og formaður Samfylkingarinnar í Hafnarfirði.

Email

Endilega notið tækifærið og setjið athugasemdir við einstaka færslur. Það eina sem ég geri kröfu um er að þær séu undir fullu og raunverulegu nafni.

Jan. 2019
S M Ž M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband