Leita ķ fréttum mbl.is

Bloggfęrslur mįnašarins, mars 2009

Opinberun lķfeyrissjóšsforstjórans

Į sķšustu vikum hafa dagblöšin fjallaš um bošsferšir sem fulltrśar lķfeyrissjóšanna viršast hafa veriš duglegir aš fara ķ į undanförnum įrum. Sjįlfur fjallaši ég um žessi mįl nżlega og endursagši žį sögu sem innmśrašur bankamašur hafši sagt mér.

thorgeri2Ķ framhaldi af umfjöllun blašanna sendi forstjóri eins stęrsta lķfeyrissjóšs landsins, Lķfeyrissjóšs verslunarmanna frį sér tilkynningu. Žar segir hann m.a. aš žessi umręša eigi ekki viš um hans lķfeyrissjóš. Ķ tilkynningunni opinberar hann žó ķ raun ašeins hversu fjarri veruleikanum hann er ķ afstöšu sinni til mįlsins. Ķ tilkynningunni segir oršrétt um žęr bošsferšir sem hann sjįlfur hefur žegiš;

"Hvaš ašrar feršir varšar hefur forstjóri sjóšsins ķ undantekningartilvikum, einu sinni til tvisvar į įri, žegiš boš ķ veiši innanlands"

og svo segir hann;

"Um jól hafa forstjóri og starfsmenn eignastżringar žegiš eftir atvikum minnihįttar tękifęrisgjafir frį sumum višskiptaašilum sjóšsins“

Meš žessu vill hann eflaust undirstrika žį skošun sķna aš allt hafi veriš meš felldu į hans vakt.

-escalade_jpg_550x400_q95Žessi sami forstjóri, sem fór BARA ķ tvęr laxveišiferšir į įri ķ boši ķslenskra fjįrmįlastofnanna, hefur žegiš yfir žrjįtķu milljónir į įri ķ laun frį sjóšsfélögum, auk annarra frķšinda, s.s. full afnot af  tķu milljón króna lśxusjeppa.

 

Hvaš žarf eiginlega til svo aš svona menn įtti sig?


Fjórflokkurinn og ESB

Žó svo aš Samtök atvinnulķfsins (hagsmunasamtök atvinnurekenda į Ķslandi) hafi ekki tekiš formlega afstöšu meš Evrópusambandsašild, žį hafa stęrstu ašildarfélög sambandsins gert žaš. Nś sķšast bęttist ķ hópinn Samtök feršažjónustunnar sem įlyktušu nżveriš um aš Ķsland ętti aš sękja um fulla ašild aš ESB og taka upp evru.

Alžżšusamband Ķslands hefur fyrir löngu sett Evrópusambandsašild į oddinn og žeirra stefna er alveg skżr. Innan verkalżšshreyfingarinnar rķkir nęr alger samhljómur aš žessu leyti.

Žį hafa hin żmsu hagsmunsamtök, s.s. Neytendasamtökin, lagt įherslu į aš hefja skuli ašildarvišręšur hiš fyrsta og hafa žau fęrt sterk rök fyrir žvķ hvers vegna hagsmunum ķslenskra neytenda sé betur borgiš innan sambands en utan.

Į žessari töflu mį sjį hvaša hagsmunasamtök į ķslenskum vinnumarkaši vilja sękja um ašild og taka upp evru og žau sem eru į móti žvķ aš žaš verši gert. Žvķ til višbótar mį sjį hver afstaša fjórflokksins er til mįlsins.

 Umsókn um ašild aš EvrópusambandinuUpptaka evru meš ašild aš myntsamstarfi Evrópu
Alžżšusamband Ķslands (ASĶ)
Samtök išnašarins (SI)
Samtök verslunar og žjónustu (SVŽ)
Samtök feršažjónustunnar (SAF)
Landsamband ķsl. śtgeršarmanna (LĶŚ)NeiNei
Samfylkingin
SjįlfstęšisflokkurNeiNei
FramsóknarflokkurNeiNei
Vinstri gręnirNeiNei

Žaš vekur eflaust athygli einhverra aš afstaša Framsóknar er merkt sem neikvęš ķ bįšum tilfellum en ķ fréttum undanfariš hefur veriš rętt um aš hugsanlega sé Framsóknarflokkurinn hlynntur ašildarvišręšum. Stašreyndin er hins vegar sś aš Framsóknarflokkurinn samžykkti įlyktun į nżafstöšu flokksžingi sķnu, žar sem sett eru fram ótal skilyrši fyrir ašildarumsókn. Sum žessara skilyrša eru einfaldlega svo langsótt og torskilin aš žaš er ekki hęgt aš segja meš sęmilegri vissu aš flokkurinn ętli sér eitt frekar en annaš ķ žessum mįlum. 

Žegar flokkar tala meš žeim hętti, ž.e. śtum um vķšan völl og setja um leiš ótal óraunhęfa fyrirvara, er yfirleitt nęrtękast aš skżra afstöšu viškomandi flokks žannig aš hann sé į móti  - en vilji ekki segja žaš af hręšslu viš aš missa atkvęši. Meš žessari įlyktun gerir Framsókn tilraun til aš sękja sér stušning til žeirra sem eru alfariš į móti ESB ašild og einnig til žess sķstękkandi hóps innan flokksins sem vill ganga til ašildarvišręšna. Framsóknarflokkurinn ętlar svo aš eiga žessa skiptimynt ķ vasanum ķ vor žegar kemur aš stjórnarmyndun.

Įlyktunin er žannig aš henni er aušveldlega hęgt aš fleygja śt į haf ef Framsókn bżšst samstarf viš Sjįlfstęšisflokk. Fyrirvararnir eru žannig aš žaš mį hvenęr sem er segja aš Evrópusambandiš muni hvort sem er ekki samžykkja skilyrši flokksins um ašild.

Ef Framsókn stęši hins vegar frammi fyrir žvķ aš vinna meš Samfylkingu, žį vęru žeir heldur ekki ķ neinum vandręšum. Nišurstöšur ašildarvišręšna myndu alltaf verša lagšar fyrir žjóšina til samžykktar, žannig aš Framsókn veršur įvallt leyst undan žvķ aš žurfa aš standa viš hin mörgu og skrķtnu skilyrši sķn.

Og žaš er žetta sem ķslenskir kjósendur verša aš hafa ķ huga.


Evrópuvališ liggur fyrir

Žaš sem er kannski merkilegast viš landsfundi flokkanna og žaš sem hefur komiš śt śr žeim er sś endalausa flękja sem Evrópusambandsmįlin viršast vera komin ķ.

Žetta risastóra hagsmunamįl žjóšarinnar er enn og aftur komiš nišur į žaš plan aš žaš er ekki meš neinu móti hęgt aš tala um skżra valkosti.

Sjįlfstęšisflokkurinn segist alls ekki vilja ķ ESB en ętlar samt aš leyfa žjóšinni aš kjósa um hvort eigi aš kjósa um ašild. Flokkurinn ętlar sem sagt aš leika sama leikinn og įšur, halda umręšunni óupplżstri og gefa žar meš stórum hluta žjóšarinnar langt nef.

En hvaš žżšir žetta śtspil Sjįlfstęšisflokksins raunverulega?

Žaš žżšir aš flokkurinn sem vill ólmur komast aftur til valda, ętlar aš leggjast af öllum žunga gegn žvķ aš samiš verši viš Evrópusambandiš um ašild landsins. Samt ętlar flokkurinn vonandi aš virša nišurstöšu śr žessari einkennilegu žjóšaratkvęšagreišslu um ašildavišręšur.

Segjum žį sem svo aš Sjįlfstęšisflokkurinn komist nś til valda og lįti kjósa um hvort fara eigi ķ višręšur og nišurstašan śr žeirri kosningu verši sś aš ķ ašildavišręšur skuli fariš. Ętlar flokkurinn žį aš fara ķ žęr samningavišręšur meš žaš eitt aš markmiši aš fara EKKI innķ Evrópusambandiš? Ętlar žjóšin aš senda samningamenn sem vilja ekki nį samningi sem žjóšin getur sętt sig viš?

Vinstri gręnir eru ķ sömu skrķpalįtunum ķ žessu mįli. Žeir ętlast ķ alvöru til žess aš žjóšin gleypi viš žessu plani, og žaš sem er kannski enn įhugaveršara, žeir ętlast til žess aš Samfylkingin gleypi viš žessari nįlgun og fari meš žeim ķ žennan leišangur. Slķkt er algjörlega óhugsandi, enda hefur Samfylkingin ein ķslenskra stjórnmįlaflokka lagt fram skżra stefnu ķ mįlinu og žar meš skżran valkost fyrir kjósendur.

Samfylkingin er ekki aš fara aš mynda rķkisstjórn upp į žaš aš leika sér žannig meš fólkiš ķ landinu. Žaš mį bęši Sjįlfstęšisflokki og VG vera full ljóst.

Žaš er žvķ pattstaša ķ ķslenskum stjórnmįlum og hśn veršur ekki svo aušveldlega leyst, nema žį aš žaš gerist aš kjósendur flykkist aš baki Samfylkingunni og tryggi žar meš aš landsmenn fįi loksins aš taka upplżsta afstöšu til Evrópusambandsašildar. Žaš er žaš eina sem getur komiš ķ veg fyrir aš žjóšinni verši įfram haldiš ķ gķslingu sérhagsmunaaflanna nęstu įrin.


Hvert fóru peningarnir?

Ķ umręšunni undanfariš hef ég stundum veriš spuršur žeirrar einföldu og ešlilegu spurningar, „hvert allir  peningarnir hafi fariš?   - og ég finn aš margir telja aš vķst žeir hafi einhvern tķma veriš til, žį hljóti žeir aš vera žaš enn - žaš žurfi bara aš fara og sękja žį!

Žvķ mišur er žaš ekki svo einfalt og lķklega eru žeir peningar sem eru ef til vill faldir ķ einhverjum fjarlęgum skattaskjólum ašeins lķtiš brot af žeim fjįrmunum sem ķslenska žjóšin hefur tapaš meš óbeinni žįtttöku sinni ķ įhęttusömum hlutabréfavišskiptum į undanförnum įrum.  

En hvernig gat žaš gerst? Hvernig gat žaš gerst aš eignir landsmanna voru notašar meš žessum hętti? Hvernig gįtu eignir sem hafa oršiš til į mörgum įratugum, jafnvel į yfir hundraš įrum, horfiš eins og dögg fyrir sólu, ķ einhverjum fjarlęgum og lķtt skiljanlegum višskiptum meš fyrirtęki ķ śtlöndum, įn žess aš almenningur, sem nś žarf aš borga brśsann, hafi eitthvaš haft meš žaš aš segja?

Ķ žvķ samhengi er įgętt aš lķta ašeins til baka og skoša hvaša eignir var um aš ręša og hvernig alžjóšlegir fjįrfestar fengu ašgang aš žeim. Žį er mikilvęgt aš hafa ķ huga aš ķ fęstum tilfellum žurfti beint eignarhald yfir žessum eignum til aš geta nżtt žęr, heldur ašeins yfirrįš og įkvöršunarrétt um hvernig žęr voru notašar.

Ķ flestum tilvikum, t.d. ķ tilviki sparisjóšanna og tryggingafélaganna, snérist barįttan ekki endilega um hiš raunverulega eignarhald į varasjóšum žessara stofnana (varasjóšir og bótasjóšir), heldur fyrst og sķšast yfirrįšum yfir žeim og žar meš įkvöršunum um fjįrfestingar žeirra. Eša eins og einhver oršašir žaš;  "Mér er alveg sama žótt žś eigir bķlinn minn, bara ef ég hef tryggingu fyrir žvķ aš ég megi alltaf keyra hann." Žaš var viškvęši žeirra sem žurftu sķfellt meira fé til aš standa undir hinu ķslenska višskiptamódeli, sem sumir hafa lķkt viš hinu fręgu Ponsi svindl. Ķ slķkum "višskiptum" skiptir vöxturinn meira mįli en raunveruleg langtķma aršsemi fjįrfestinganna.

Svona til aš varpa einhverju ljósi į žaš sem hér įtti sér staš hef ég tekiš saman stutta umfjöllun um nokkrar helstu aušlindirnar sem ķslenskir fjįrfestar sóttu fjįrhagslegan styrk sinn ķ. Žaš ber aš hafa ķ huga aš žrįtt fyrir aš mikiš af fjįrmunum hafi streymt śt śr žessum eignargrunnstošum ķslensks samfélags žį bęttust viš grķšarlegar lįntökur erlendis.  Ķ falli hlutabréfamarkašarins įttu sér žvķ staš eignatilfęrslur og hinir erlendu lįnadrottnar uršu meš einum eša öšrum hętti eigendur žeirra eigna sem ķ upphafi voru grundvöllur lįntöku ķslenskra śtrįsarvķkinga. Eignirnar eru žvķ kannski ekki endilega horfnar, žęr hafa hins vegar fęrst į ašrar og óžekktar hendur.

Lķfeyrissjóšir

-          Geršar voru lagabreytingar svo žeir gętu oršiš virkari žįttakendur ķ įhęttusömum hlutabréfavišskiptum. Afleišingarnar birtust į tķmabili meš mjög jįkvęšum hętti ķ bókhaldi sjóšanna, ž.e. į mešan hlutabréfaverš hélt įfram aš žjóta upp en tapiš reyndist ķ mörgum tilfellum meira žegar allt hrundi. Ķ skjóli gķfurlegrar hękkana į eignaverši breyttist margt ķ rekstri sjóšanna sjįlfra. Starfsmenn žeirra fóru aš lķta į sig sem samskonar snillinga og žį sem voru um sama leyti aš kaupa upp hverja verslunarkešjuna į fętur annarri ķ Lundśnum og voru ekki lengi aš réttlęta žaš fyrir sjįlfum sér og öšrum aš žeir ęttu lķka skiliš aš fį nokkrar milljónir į mįnuši ķ laun, bónusa og kaupauka, fljśga į Saga Class, keyra um į glęsivögnum ķ boši lķfeyrissjóšanna og veiša lax ķ boši bankanna.

Sparisjóšir

-          Geršar voru lagabreytingar sem opnušu dyr fjįrfesta aš varasjóšum sparisjóšanna.  Žar voru peningar sem žurfti aš „koma ķ vinnu“ eins og einhver snillingurinn ķ hįskólanum oršaši žaš. Nišurstašan varš sś aš sparisjóširnir fengu skyndilega nżtt hlutverk. Žeir störfušu įfram sem hefšbundnir sparisjóšir en um leiš sem mjög įhęttusęknir fjįrfestingasjóšir. Žannig voru skilin į milli hins alžjóšlega fjįrfestingafyrirtękis Exista og SPRON ekki mjög ljós og fall Existu žżddi ķ raun fall SPRON. Fall Baugs viršist lķka hafa žżtt tugmilljarša afskrift śtlįna hjį BYR og ekki sér enn fyrir endann į žvķ ęvintżri. Žaš eina sem liggur fyrir er aš varasjóširnir hafa brunniš į žvķ bįli sem logaš hefur į hlutabréfamörkušum hérlendis og erlendis į undanförnum mįnušum.

Tryggingafélögin

-          Bótasjóšir tryggingafélaganna hafa oft komiš til umręšu og yfirleitt ķ tengslum viš įsęld tiltekinna višskiptamanna ķ žį. Stjórnvöld hafa žó aldrei gert neitt til aš koma ķ veg fyrir aš ašgangur aš stjórnum sjóšanna gengi  ķ raun kaupum og sölum eins og raunin hefur veriš į undanförnum įrum. Bótasjóširnir eru hins vegar hugsašir til aš męta śtgjöldum tryggingafélaganna ķ framtķš vegna mįla sem eru ekki aš fullu uppgerš eša óvķst er um hvernig muni enda. Žetta eru risavaxnir sjóšir sem tryggingafélögin verša aušvitaš aš įvaxta meš einhverjum hętti.  Ekki liggur fyrir hvernig staša žessara sjóša er ķ dag en žaš mį ętla aš hśn sé bįgborin, enda hefur strķšiš um sjóšina ašalega veriš hįš į milli fyrirtękjahópa sem nś heyra fortķšinni til.

Veišiheimildir

-          Veiši nęstu įra og įratuga var sett aš veši ķ įhęttusömum hlutabréfavišskiptum, hérlendis og erlendis. Óveiddur fiskur var settur ķ pant svo hęgt vęri aš taka lįn til aš kaupa verslunarkešjur ķ Lundśnum og Kaupmannahöfn.  Verš veišiheimildanna hękkaši og hękkaši og lįnin sem śt į žęr var hęgt aš taka hękkušu um leiš. Į endanum varš ljóst aš ķslenskir kaupsżslumenn kunnu lķtiš sem ekkert fyrir sér ķ rekstri leikfangaverslana viš Oxfordstręti, hlutabréfamarkašir féllu og heimildir til aš veiša fiskinn ķ sjónum umhverfis landiš okkar nęstu įrin eru żmist ķ höndum erlendra kröfuhafa eša ķslenskra rķkisbanka. Sjįvarśtvegsfyrirtękin, sem mörg hver stóšu nokkuš vel įšur en ęvintżriš hófst, eru flest eignalaus ķ dag og horfa fram į aš žurfa hjįlp frį ķslenskum skattborgunum til aš geta starfaš nęstu įrin.

Fyrirtęki

-          Hreint eigiš fé flestra starfandi fyrirtękja į Ķslandi var vešsett og lįnin notuš til enn frekari hlutabréfakaupa. Fyrirtęki gengu kaupum og sölum og bankarnir gręddu ķ hvert sinn sem kaupsamningur gekk ķ gegn, hversu óraunhęfur sem hann kunni aš vera. Ķ hvert sinn innheimti bankinn hįar upphęšir fyrir „rįšgjöf“ og enn meir fyrir aš śtvega nżju kaupendum lįnsfé.  Afleišingarnar birtast nś ķ žvķ aš fęst ķslensk fyrirtęki hafa nęgilega sjóši til aš standast įgjöfina, eru ķ raun tęknilega gjaldžrota.


Stjórnarmönnum ķ lķfeyrissjóšum mśtaš?

Hitti fyrrum bankamann į dögunum og viš ręddum um stöšu lķfeyrissjóšanna. Ķ vikunni hafa mešal annars veriš sagšar fréttir af žvķ aš einhverjir sjóšanna hafi brotiš lög og fjįrfest ķ tilteknum tegundum veršbréfa umfram žaš sem lögin heimila. Samkvęmt žvķ sem žessi bankamašur sagši mér žį žurfti žaš nś varla aš koma neinum į óvart. Aš hans sögn voru stjórnir lķfeyrisjóšanna aušveld fórnarlömb žegar kom aš žvķ aš selja hinar og žessar fjįrmįlaafuršir. Stjórnarmönnum var oft og išulega bošiš ķ hinar glęsilegustu utanlandsferšir og stjanaš viš žį, en įvallt undir žeim formerkjum aš um vęri aš ręša grafalvarlegar "vinnu- og fręšsluferšir".

Lżsti hann einni slķkri fyrir mér, žar sem stjórnarmenn voru sóttir meš einkažotu til Reykjavķkur og flogiš meš žį til Skotlands. Žar beiš eftir žeim žyrla sem flutti žį upp ķ skosku hįlöndin. Žar beiš žeirra svo gisting og sęlulķf ķ glęsilegum kastala. Löng helgarferš snérist sķšan um heimsóknir ķ hin żmsu brugghśs žar sem smakkašar voru óteljandi tegundir af vķskķi, glęsileg kvöldveršarboš og afžreyingu af żmsu tagi.

Ķ slķkum feršum var jafnan fjallaš um einhvern tiltekin fjįrfestingarkost, enda markmišiš meš bošinu ķ raun ekkert annaš en aš liška fyrir višskiptum viš sjóšina. Samkvęmt žvķ sem bankamašurinn sagši var žó reynt aš takmarka sem mest žann tķma sem fór ķ fundarhöld og aldrei eytt meira en 2-4 tķmum af 3-4 daga ferš ķ aš ręša žaš sem ferširnar įttu žó ķ raun aš snśast um. Aš hans sögn voru žó alltaf einhverjir sem męttu ekki einu sinni į žann hluta dagskrįrinnar sem var žó hiš raunverulega yfirskyn feršanna. Ķ hugum einhverra var meira virši aš fara ķ heimsókn ķ enn eitt brugghśsiš og smakka nokkrar viskķtegundir til višbótar.

Ég veit svo sem ekki hvaš hinir raunverulegu eigendur žessara sjóša, sjįlfir sjóšsfélagarnir, hafa miklar forsendur til aš skoša hvaš hefur gengiš į ķ žessum stofnunum į undanförnum įrum en ég męli meš žvķ aš sem flestir męti į ašalfundi sinna sjóša og óski eftir upplżsingum um žessi mįl, fari einfaldlega fram į aš stjórnir sjóšanna birti ķtarlegt yfirlit yfir allar žęr feršir sem žęr hafa sótt, į vegum hvaša fyrirtękja, ķ hvaš langan tķma žęr hafi stašiš yfir, hvert hafi veriš višfangsefni žeirra og sķšast en ekki sķst hvort og žį hvaša višskipti hafi įtt sér staš viš viškomandi fjįrmįlastofnanir ķ kjölfariš.

Svo myndi ég lķka leggja žaš til aš stjórnum slķkra sjóša verši settar mjög stķfar sišareglur til framtķšar.


Af varnarręšu sparisjóšsstjóra

Sparisjóšsstjóri BYR kom fram ķ vištalsžęttinum Kastljósi į fimmtudagskvöld og svaraši žar spurningum um rekstur sjóšsins og hina margumręddu aršgreišslu sem stofnfjįreigendur įkvįšu aš greiša sjįlfum sér į vordögum įrsins 2008. Ķ vištalinu hélt hann žvi mešal annars fram aš aršgreišslan hefši veriš ķ samręmi viš hefšir og venjur, enda tękju aršgreišslur ķ sparisjóšum alltaf miš af afkomu undanfarins rekstrarįrs. Aš hluta til er žaš rétt hjį sparisjóšsstjóranum, ž.e. aršur af stofnfé er įkvešin meš afkomu rekstrar aš leišarljósi en žaš sem sparisjóšsstjóranum lįšist aš nefna ķ žvķ samhengi er aš aršur skal ekki og hefur aldrei nokkurn tķma veriš greiddur aš fullu til stofnfjįreigenda, heldur ašeins sem hlutfall af nafnvirši žess og ašeins og eingöngu sem ešlilegt endurgjald fyrir žį fjįrmuni sem stofnfjįreigendur hafa lagt til rekstrarins.

Ef setja į orš sparisjóšsstjórans ķ eitthvaš samhengi, žį mį segja aš hann reyni aš réttlęta žaš aš stofnfjįreigendur taki 13,5 milljarša śr sjóši sem er lögum samkvęmt ekki žeirra eign, heldur almenningseign sem žeim ber ašeins aš gęta, į žeirri forsendu aš žeir hafi um leiš greitt 26 milljarša inn ķ sinn eigin sjóš, ž.e. stofnfjįrsjóš, sem er žeirra einkaeign.

Žaš var margt ķ varnarręšu sparisjóšsstjórans sem var į mörkum žess aš geta talist sannleikanum samkvęmt og žvķ mišur žį hefši hin annars įgęta fréttakona Žóra Arnórsdóttir mįtt vinna heimavinnuna sķna betur įšur en hśn lagšist žaš verkefni aš kryfja žetta mikilvęga mįl til mergjar. Hśn hefši til aš mynda getaš haft samband viš undirritašann og fengiš bęši gögn og greiningar sem hefšu komiš ķ veg fyrir aš višmęlandi hennar kęmist upp meš aš svara meš žeim hętti sem hann gerši. Žaš hefši lķka veriš tiltölulega einfalt fyrir hana aš ręša viš einhvern śr hópi minni stofnfjįreigenda og fį hjį žeim upplżsingar um meš hvaša hętti stofnfjįraukningin var kynnt fyrir žeim įriš 2007. Ég hef sjįlfur rętt viš žį nokkra og žeir segja allir sömu söguna.

Aš žeirra sögn var žeim kynnt sś įętlun aš greiša ętti śt helming varasjóšsins į įrinu 2008 og hinn helming sjóšsins į įrinu 2009. Žannig var markmišiš aš tęma varsjóšinn og vķxla hlutföllum ķ skiptingu eigin fjįr. Meš öšrum oršum, žaš įtti aš fęra stofnfjįreigendum fulla eignarhlutdeild ķ žeim fjįrmunum sem žeim var žó lögum samkvęmt ašeins ętlaš aš gęta ķ almannažįgu. Stofnfjįraukningin var žvķ ekki lišur ķ styrkingu eiginfjįr sjóšsins eins og venjan er žegar fyrirtęki sękja sér aukiš fé, heldur leiš til aš komast fram hjį lögum.

Ķ vištalinu sagšist sparisjóšsstjórinn heldur ekki kannast viš aš stęrstu eigendur stofnfjįr ķ sjóšnum tengdust Baugi meš einhverjum hętti. Sś fullyršing er bżsna sérkennileg, sérstaklega ķ ljósi žess aš žaš liggja fyrir opinber gögn um hiš gagnstęša. Žar er rétt aš benda į śrskurš įfrżjunarnefndar samkeppnismįla, žar sem žaš er stašfest hvaša fyrirtękjahóur žaš sé sem fari meš rįšandi hlut ķ bęši BYR og Glitni į įrinu 2008. Žį mį lķka benda į aš žaš hefur fengist stašfest og fjallaš um žaš opinberlega aš félag ķ eigu Baugs, A-holding, stóš aš baki fjįrmögnum į yfirtöku Sparisjóšs Hafnarfjaršar į įrinu 2006. Žaš žarf heldur ekki annaš en aš skoša ašeins hvaša félög žetta eru sem mynda hóp stęrstu stofnfjįreigenda ķ BYR til aš sjį aš žar eru ekki um neinn sundurleitan hóp višskiptamanna aš ręša, heldur žvert į móti vel žekktan hóp manna sem tengist meš einum eša öšrum hętti višskiptum Baugs į undanförnum įrum.

Ég vona aš fréttastofa RŚV muni fylgja mįlinu eftir og sannreyna orš sparisjóšsstjórans. Žaš gengur einfaldlega ekki aš afgreiša jafn višamikiš og mikilvęgt hagsmunamįl almennings meš žessum hętti, ž.e. aš žar fįi umręddur sparisjóšsstjóri aš eiga sķšasta oršiš, įn žess aš nokkur tilraun sé gerš til aš fara ofan ķ žaš hvort hann hafi sagt rétt frį helstu stašreyndum mįlsins.

Į žessari mynd sem ég teiknaši upp mį sjį hvernig eigiš fé sjóšsins žróašist frį jśnķ 2007 til jśnķ 2008. Ķ dag er myndin žó žannig aš varasjóšurinn er tómur, eša öllu heldur 14 milljaršar ķ mķnus.

byr4

 

 

 


Fréttatilkynning frį BYR - ķslensk žżšing

Ķ tilefni af birtingu įrsreiknings BYR fyrir įriš 2008 sendi fyrirtękiš nżlega frį sér tilkynningu. Hér er birtur hluti śr žeirri tilkynningu įsamt athugasemdum undirritašs. Žessi śtgįfa hjįlpar vonandi Steingrķmi J. Sigfśssyni fjįrmįlarįšherra aš įtta sig betur į žvķ verkefni sem hann stendur frammi fyrir. Žar nęgir ekki aš lesa tilkynningar sem samdar eru ķ PR deild BYR, žeir sem žar starfa fį ekki borgaš fyrir aš gęta almannahagsmuna. Žaš gerir Steingrķmur hins vegar og žaš er žaš sem hann į aš hafa į bak viš eyraš žegar hann metur umsókn BYR um 11 milljarša króna neyšarašstoš.

Ķ tilkynningunni segir m.a.

Aš baki er rekstrarįr, sem er žaš erfišasta ķ sögu Byrs žegar litiš er til sķšasta įrsfjóršungsins. Įrsuppgjöriš er lżsandi fyrir žį afdrifarķku rįs atburša sem hófst į haustmįnušum meš žroti stóru višskiptabankanna og leitt hefur hvert įfalliš į fętur öšru yfir fyrirtęki og heimili ķ landinu. Viršisrżrnun śtlįna, krafna og óefnislegra eigna Byrs mį m.a. rekja til žrots stóru višskiptabankanna og žeirra fjįrhagslegu erfišleika sem fariš hafa vaxandi hjį fyrirtękjum og heimilum upp frį žvķ. Žį var vegna žeirrar óvissu sem er uppi ķ efnahags- og atvinnulķfi, enn fremur tališ naušsynlegt aš ganga lengra ķ afskriftum en ella hefši veriš gert.

Į mannamįli žżšir žetta:

Samkvęmt įrsreikningi BYR fyrir įriš 2008 tapaši sjóšurinn tępum 36 milljöršum į įrinu. Stęrstur hluti tapsins eša rśmir 25 milljaršar eru vegna tapašra śtlįna. Žaš er engin smį upphęš. Žaš eru hįtt 100 žśsund krónur į hvern einasta ķslending eša um ein milljón į hvert mannsbarn ķ heimabę sparisjóšsins, Hafnarfirši. Žvķ til višbótar greiddi BYR 13,5 milljarša ķ arš til stofnfjįreigenda į įrinu 2008. Aš teknu tilliti til skatta lękkaši žvķ eigiš fé sjóšsins um yfir 40 milljarša į įrinu. Žaš žżšir aš hinn svokallaši varasjóšur (sem stofnfjįreigendur eiga ekki eignarhlutdeild ķ, heldur gęta ķ almannažįgu) stendur nś ķ rśmum 14 milljöršum ķ mķnus. Ķ įrslok 2007 stóš sami sjóšur ķ tępum 26 milljöršum ķ plśs. Fyrir žį 26 milljarša hefši t.d. veriš hęgt aš byggja 5 stóra leikskóla og standa undir öllum rekstrarkostnaši žeirra ķ 30-40 įr.

En hverjum lįnaši BYR 25 milljarša? Hver getur ekki borgar til baka lįnin sķn? Samkvęmt fréttum hafa stóru bankarnir žrķr ekki afskrifaš neinar skuldir aš rįši. Landsbankinn hefur gengiš lengst ķ žvķ og nema afskriftir bankans vegna tapašra śtlįna innan viš tvo milljarša króna. Um leiš er uppi hįvęr krafa ķ samfélaginu um aš allar meirihįttar afskriftir séu geršar opinberar, enda eru bankarnir og afkoma žeirra ekki lengur einkamįl fįmenns hóps heldur žjóšarinnar allrar.

BYR er ekki ķ eigu rķkisins en stjórnendur BYR vilja samt aš almenningur veiti žeim 11 milljarša neyšarašstoš. Žeir vilja aš hver vinnandi mašur į Ķslandi lįni žeim 60 žśsund krónur svo žeir geti haldiš virši eigna sinna. Veršum viš žį ekki aš gera žį kröfu į hendur BYR aš žeir upplżsi okkur fyrst betur um hvaš liggur aš baki žessum afskrifušu śtlįnum? Veršum viš ekki aš gera žį ešlilegu kröfu aš žeir upplżsi okkur um hverjir žaš eru sem eru aš fį nišurfelldar skuldir? Slķk skilyrši geta lįnveitendur sett og viš erum ķ žessu tilfelli lįnveitendurnir.

Sķšar segir:

Žó aš Byr hafi stašiš af sér įföll undanfarinna mįnuša er ljóst, aš hann stendur įsamt öšrum sparisjóšum frammi fyrir verulega breyttu rekstrarumhverfi į yfirstandandi rekstrarįri. Stjórnvöld hafa sżnt žessum breyttu ašstęšum skilning. Bent hefur veriš į mikilvęgi sparisjóšanna fyrir vöxt og višgang nęrsamfélaga žeirra og žaš mótvęgi sem žeir mynda gagnvart öšrum fjįrmįlastofnunum. Žį er ķ lögum nr. 125/2008 vegna sérstakra ašstęšna į fjįrmįlamarkaši įkvęši sem heimilar eiginfjįrframlag til sparisjóša og mun Byr ķ ljósi breyttra rekstrarašstęšna leita eftir žvķ framlagi. Lögin heimila rķkissjóši aš leggja sparisjóšum til fjįrhęš sem nemur allt aš 20% af bókfęršu eigin fé ķ įrslok 2007, gegn stofnfjįrbréfum ķ viškomandi sparisjóši, sem endurgjald ķ samręmi viš žaš eignfjįrframlag sem lagt er til.

Og um žetta mį segja:

Sparisjóšur Hafnarfjaršar var sparisjóšur bęjarbśa og starfaši ķ žeim anda sem lagt var upp meš stofnun sparisjóša į Ķslandi. Hagnašarvon einhverra skilgreindra eigenda var ekki drifkraftur sjóšsins heldur hafši hann eingöngu samfélagsleg markmiš aš leišarljósi. Ķ dag er öldin hins vegar allt önnur og BYR į lķtiš skylt meš Sparisjóši Hafnarfjaršar. Reyndar hafa höfušstöšvar sjóšsins veriš fęršar ķ Reykjavķk og er žar af leišandi bśiš aš koma ķ veg fyrir aš Hafnfiršingar muni nokkru sinni njóta góšs af žeim fjįrmunum sem uršu til ķ sparisjóšnum žeirra į yfir 100 įra sögu hans. Samkvęmt lögum um fjįrmįlafyrirtęki er nefnilega gert rįš fyrir žvķ aš ef sparisjóši sé breytt ķ hlutafélag (sem ętlunin er aš gera meš BYR), žį sé stofnuš sérstök sjįlfseignarstofnun sem halda skuli utan um eignir almennings ķ sjóšnum. Sś sjįlfseignarstofnun hefur veriš stofnuš ķ tengslum viš vęntanlega hlutafélagavęšingu BYR og ber hśn heitiš BYR ses. Ķ stjórn žeirrar stofnunar eru eingöngu fulltrśar žess sveitarfélags sem sjóšurinn hefur höfušstöšvar ķ nś, ž.e. Reykjavķk og hefur stofnunin ekki neinum skyldum aš gegna gagnvart öšru nęrsamfélagi en žvķ žar sem lögheimili fyrirtękisins er skrįš žegar hlutafélagavęšingin er framkvęmd. Reyndar hafa engir fjįrmunir veriš fluttir til stofnunarinnar eins og lögin kveša į um en žaš er önnur saga og eitthvaš sem aš stjórnendur Byrs munu vęntanlega svara betur fyrir sķšar, žegar og ef af įętlašri hlutafélagavęšingu sjóšsins veršur.


Af kostnaši og įvinningi

Sjįlfstęšismenn eru ķ miklum vandręšum žessa dagana.

Žeir eru į móti žvķ aš stjórnskipun landsins verši tekin til endurskošunar en geta ekki sagt žaš beint śt.

žeir eru lķka į móti žvķ aš lżšręšisleg žįtttaka kjósenda ķ vali į frambjóšendum verši aukin meš persónukjöri og žeir geta heldur ekki sagt žaš meš berum oršum.

Žeim hefur žvķ veriš nokkur vandi aš finna leišir til aš berjast gegn bošušum breytingum į žessu sviši, enda mį žeim sem öšrum vera ljóst aš mikill meirihluti žjóšarinnar er fylgjandi slķkum breytingum.

Enn nś hafa žeir fundiš lausnina.

Kostnašur! - žaš er töfraoršiš.

Birgir Įrmanns bendir į aš stjórnlagažing kosti 1-2 milljarša og Siguršur Kįri vill vita hvaš žaš muni kosta rķkissjóš aš bjóša kjósendum uppį aš raša frambjóšendum flokkana um leiš og žeir merkja viš flokkabókstafinn.

Hvorugur minnist į hugsanlegan įvinning af breytingunum, enda ljóst aš žeir, žveröfugt viš meirihluta žjóšarinnar, telja breytingarnar meš öllu óžarfar.

En ég spyr į móti:

Hvaš hefur žaš kostaš okkur aš gera ekki naušsynlegar breytingar į stjórnskipun landsins?

Og ég segi lķka:

Ef žaš kostar mig einhverja hundraš kalla aš fį aš velja mér fulltrśa į žing um leiš og ég vel mér flokk, žį skal ég glašur greiša žaš verš.

Žaš hefur enginn haldiš žvķ fram aš lżšręšiš sé ókeypis en žaš eru margir sem halda žvķ fram aš įvinningurinn af žvķ sé meiri en kostnašurinn.

Ég er einn žeirra.

 


Fréttir af Byr

Fréttir gęrdagsins af tugmilljarša tapi Byrs į įrinu 2008 komu lķklega engum į óvart.

Žaš er įhugavert aš setja žęr fréttir ķ samhengi viš fréttir af tug milljarša aršgreišslu śr sama sjóši sem einmitt var įkvešin og greidd śt į sķšasta įri, įriš 2008.

Og nś ętlast žessir įgętu menn til žess aš skattborgarar žessa lands hlaupi undir bagga meš žeim og leggi žeim til nżja spilapeninga. Samt ętla žeir sjįlfir aš halda öllu sķnu, eins og žaš var ķ įrslok 2007. Žannig voru reglurnar sem vinur žeirra og višskiptafélagi ķ rįšuneytinu samdi įšur en hann įkvaš aš segja skiliš viš leiksviš stjórnmįlanna.

Fréttaflutningurinn af mįlinu var lķka ķ samręmi viš žaš sem höfum vanist hingaš til. Engum fjölmišli viršist enn hafa tekist aš lesa sig ķ gegnum įrsreikninginn sem fréttinn byggir į. Allavega hefur engin spurt réttra spurninga ennžį, bara lįtiš sömu gömlu ašferširnar duga. Žęr byggja į žvķ aš endursegja žaš sem kemur frį fjölmišlafulltrśa viškomandi fjįrmįlafyrirtękis. Žaš eru fréttir af ķslensku fjįrmįlalķfi ķ hnotskurn. Žaš var allavega žannig sķšustu įrin og žvķ mišur viršist žaš vera eitt af žvķ sem hefur alls ekkert breyst. Įstęšan er svo sem ekkert flókin. Ķslenskir blašamenn hafa fęstir nęgilega žekkingu til aš skilja hvaš snżr upp og nišur ķ einföldum įrsreikningi og fullyrši ég aš žaš eigi viš alla stóru fjölmišlana, dagblöšin og fréttastofur ljósvaka- og netmišlana, aš žar er hreinilega ekki til stašar fólk sem hefur nęgjanlega žekkingu til aš geta meš góšu móti flutt raunverulegar fréttir af višskiptalķfinu.

Reyndar žótti žaš ekki einu sinni svo fréttnęmt aš lķtill sparisjóšur sem byggir į yfir 100 įra farsęlli sögu skuli hafa tapaš nęrri 40 milljöršum króna į sķšasta įri aš fréttastofa rķkissjónvarpsins finndi įstęšu til aš fjalla um žaš ķ sķnum fréttatķma ķ gęrkvöld. Segir kannski svolķtiš um hvaš landinn er viršist ónęmur fyrir tölum sem žessum. Hefši samt haldiš a fréttastofur ęttu ekki aš verša žaš.

Annars vona ég bara svo innilega aš nśverandi fjįrmįlarįšherra gefi sér tķma til aš lesa um ręddan įrsreikning og lįti ekki stoltiš aftra sér frį žvķ aš leita sér ašstošar viš aš skilja žaš sem žar er į borš boriš ef hann žarf į žvķ aš halda. Ég žarf ekki aš efast um kunnįttu nśverandi višskiptarįšherra ķ žessu sambandi en hann hefur żmislegt um žaš aš segja hvernig tekiš veršur į mįlefnum Byr į nęstu dögum og vikum.

Ég mun gera mitt besta til aš fjalla efnislega um umręddan įrsreikning og hvaš innihald hans raunverulega žżšir. 

Ég ętla til dęmis aš spyrja hvaša skżring getur veriš į žvķ aš launakostnašur fyrirtękisins hękkar um nęr helming į milli įra eša um tępan milljarš króna, įn žess aš fjöldi starfsmanna breytist.

Ég ętla lķka aš spyrja hvaša śtlįn žetta voru sem Byr afskrifaši og eru nefnd sem ein af höfušįstęšum žessa gķfurlega taps.

Og svo koma žęr eflaust fleiri.

 


Vef(frétta)mišlar

Į sķšustu mįnušum hefur töluvert gróska veriš ķ śtgįfu vefmišla į Ķslandi. Nokkrir nżjir hafa bęst viš į undanförnum vikum. Sjįlfstęšum og hlutlausum fréttamišlum hefur žó ekki fjölgaš, žvert į móti er žaš mķn skošun aš žeim hafi ķ raun fękkaš ef eitthvaš er. Žetta er mķn persónulega śttekt į ķslenskum vefmišlum. Ég er lķklega aš gleyma einhverjum. Žaš segir žį bara sķna sögu.

Mbl.is
Vefśtgįfa Morgunblašsins. Hefur virkaš traustvekjandi undanfariš, jafnvel sést glytta ķ hlutlausar og vandašar fréttaskżringar, žó ašalega um ķslenskt višskiptalķf. En žvķ stutta tķmabili er lķklega lokiš, enda mįtti greinilega sjį merki žess aš menn vissu ekki almennilega hver įtti Moggann. Hinir nżju eigendur eru hins vegar ekki beint fjölbreyttur hópur manna sem eru lķklegir til aš halda śti sjįlfstęšum fjölmišli, žvert į móti hafa tengsl Sjįlfstęšisflokksins viš žetta gamla dagblaš lķklega aldrei veriš skżrari.

Eyjan.is
Eyjan er kannski sį fjölbreyttasti af žeim vefmišlum sem eru starfręktir. Žar eru sagšar fréttir, žar er blogg og žar eru fréttir annarra mišla einnig settar fram. Egill Helga į lķklega einna mestan žįtt ķ velgengni Eyjunnar nś um stundir, en žaš efni sem hann żmist skrifar sjįlfur eša birtir eftir ašra  hefur veriš mjög vinsęlt hjį netlesendum undanfarna mįnuši.  Egill er ekki hlutlaus ķ sinni umfjöllun, en hann gefur sig heldur ekki śt fyrir aš vera žaš. Žaš er žó ekki hęgt aš halda žvķ fram aš Eyjan dragi taum einhverra stjórnmįlaafla, a.m.k. žarf töluvert hugmyndaflug til žess aš halda žvķ fram.  Nęgir žar aš lesa sķšustu fęrslur Egils eša žįttinn Oršiš į götunni, žar sem ekkert viršist heilagt, hversu helblįtt eša eldrautt sem žaš kanna aš vera.

Visir.is
Vefśtgįfa Fréttablašsins. Nokkuš nettur mišill, žó ekki sé hęgt aš segja aš hann sé beint lifandi ķ žeim skilningi aš hann sé gagnvirkur, enda lķtiš af efni į vefnum sem ekki hefur fariš ķ gegnum nįlarauga ritstjórnar. Annars įgętur vefur, žó flestir hafi lķklega oršiš varir viš hversu aušvelt žaš viršist aš "panta" fréttir į Vķsi, žekki mašur bara mann og annan.

This.is/nei
Ķ ritstjórnarstefnu sem lesa mį į Nei, segir „Nei. er kommśnķskt dagblaš.“  Skilgreiningin į kommśnisma fylgir svo ķ kjölfariš og hśn er bżsna vķš. Ķ stuttu mįli mį žó segja aš Nei sé vefrit mótmęlandans, vefrit žar sem allt er dregiš ķ efa. Góš višbót sem į örugglega sķaukinna vinsęlda aš fagna, enda margt sem hinn venjulegi ķslendingur getur veriš į móti žessa dagana.  Svo eru lķka pennarnir į Nei margir fķnir, žó aš hin almenna skynsemi fįi stundum aš vķkja fyrir anarkķunni.

Smugan.is
Vefrit Vinstri gręnna. Svipar mjög til AMX.is, bara į hinum enda hins pólitķska litrófs. Į Smugunni mį lķka sjį beina tengingu VG og Opins borgarafundar, sem eitt sinn mótmęlti tilvist stjórnmįlaflokka en hefur nś umbreyst ķ einn slķkann og ętlar aš bjóša fram til Alžingis. Į Smugunni stendur; „Smugan er sjįlfstęšur vefmišill „en nešar į sömu sķšu segir; „Vefurinn er kostašur af Vinstrihreyfingunni - gręnu framboši „. Veit ekki meš ykkur en mér finnst aš fjölmišlar eigi įn undantekninga aš segja lesendum sķnum meš skżrum hętti frį hinum sanna tilverugrunni sķnum.  Sjįlfstęšur pólitķskur vefmišill er rökvilla.

DV.is
Var nęstum bśinn aš gleyma honum. Į DV er gerš tilraun til aš segja fréttir en žeim er blandaš ķ einn hręrigraut meš slśšri og innihaldslausum frįsögnum af "fręga fólkinu" eša sögur af seinheppnum žjófum.  Įgętar fréttir og jafnvel oft hin fķnasta rannsóknarblašamennska tżnist žvķ oft innan um innihaldslaust efni sem į ķ raun ekkert heima į fréttamišli.  Föstu bloggpennarnir į DV eru žó einir og sér įgęt įstęša til aš lķta žar viš endrum og eins.

AMX.is
Gęti allt eins veriš vefsķša Heimdalls. Grķmulaus įróšur gegn öllu sem ekki er helblįtt. Dugar aš renna yfir "fréttafyrirsagnir" vefsins til aš sjį aš žar er ekki į feršinni raunverulegur fréttamišil. Fréttamišlar segja nefnilega fréttir.

Pressan.is
Stefnumótasķša fyrir frambjóšendur sem hafa nżlega tekiš upp į žvķ aš blogga. Flestir ef ekki allir munu hins vegar leggja bloggpennanum žegar prófkjörin eru lišin hjį. Hlutleysi? Žarf ekki annaš en aš fletta upp hver ritstżrir Pressunni. Say no more.

 


Nęsta sķša »

Höfundur

Gunnar Axel Axelsson
Gunnar Axel Axelsson

Fæddur á Sólvangi í Hafnar-firði þann 3. apríl 1975.  Viðskiptafræðingur, faðir, eiginmaður og formaður Samfylkingarinnar í Hafnarfirði.

Email

Endilega notið tækifærið og setjið athugasemdir við einstaka færslur. Það eina sem ég geri kröfu um er að þær séu undir fullu og raunverulegu nafni.

Jan. 2019
S M Ž M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband